FARG‘ONA VODIYSIDA OCHIQ URUG‘LI O‘SIMLIKLARDA CINARA AVLODIGA MANSUB SHIRALAR TROFIK IXTISOSLASHUVI VA ULARNING EKOTIZIMDAGI ROLI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a184Ключевые слова:
Cinara, afid, Picea, Pinus nigra, trofik xususiyati, Aphidoidea, Biota orientalisАннотация
Maqolada Farg‘ona vodiysidagi ochiq urug‘li o‘simliklarda uchraydigan Cinara avlodiga mansub shiralar turlari trofik ixtisoslashuvi va ularning ekotizimdagi ahamiyati tadqiq etilgan. Mualliflar 2023–2024-yillar davomida o‘tkazilgan dala va laboratoriya kuzatuvlari asosida Cinara shiralarining 7 turini aniqlab, ularning ayni turdagi o‘simlik aʼzolari bilan oziqlanish xususiyatlarini o‘rgangan. Shu bilan birga, Cinara avlodi shiralarining ekotizimdagi o‘rni murakkab oziq zanjirida dastlabki isteʼmolchi sifatida muhim bo‘lsa-da, ularning ortiqcha ko‘payishi manzarali daraxtlarning dekorativ xususiyatini susaytirishi va iqtisodiy zarar keltirishi mumkinligi qayd etiladi. Mazkur natijalar Cinara shiralarining ignabargli o‘simliklarda trofik bog‘liqlik mexanizmlarini chuqurroq anglash bilan bir qatorda, Farg‘ona vodiysida urban landshaftlarini saqlash va himoya qilishda amaliy ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
1. Blackman R.L., Eastop V.F. (2006). Aphids on the World’s Trees: An Identification and Information Guide. 2nd edition. London: Natural History Museum.
2. Kim K.C., Stary P. (eds.) (2007). Aphids as Crop Pests. London: CAB International.
3. Wyatt I.J. (1969). The ecology of aphids in relation to abundance. Annual Review of Entomology, 14: 45–68.
4. Dixon A.F.G. (1985). Aphid Ecology. London: Chapman & Hall.
5. Börner C. (1940). Neue Aphidenarten aus der Turkei. Archiv für Naturgeschichte, 9(3): 243–257.
6. Panzer G. (1800). Descriptiones insectorum… Fasc. V.
7. Narzikulov T.N. (1964). Fauna i ekologiya tlej (Prociphilus umarovi). T.: AN RUz.
8. Hille Ris Lambers D. (1959). On aphid genera Ephedraphis and Cinara. Zool. Verh., 44: 1–44.
9. Del Guercio G. (1909). Studi sulla famiglia Aphididae. Bollettino del Laboratorio di Zoologia, 3: 1–12.
10. Ahmedov M.H. (2006). Hasharotlar ekologiyasi. Toshkent: Fan.
11. Ahmedov M.H. (2008). Zararkunanda shiralar biologiyasi. Toshkent: Fan.
12. Nazarkulov B.S. (2019). Ignabargli daraxtlardagi shira turlarining trofik ixtisoslashuvi. O‘zbekiston entomologiya jurnali, 1(2): 45–51.
13. Gavrilov-Zimin I.A. (2018). Fauna of Russia and Neighboring Countries. Insecta, Hemiptera, Scale insects (Coccoidea). St. Petersburg: Nauka.
14. Boreham L., Hustler K. (2016). Conifer aphid populations in managed forests. European Journal of Forestry, 22(4): 127–133.
15. Orians C.M. (2014). Secondary plant metabolites and aphid interactions in conifers: a meta-analysis. Plant-Insect Ecology, 9(1): 87–96.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)
- , , КОЛЕОПТЕРОФАУНА (COLEOPTERA) ГОЛОСЕМЕННЫМИ РАСТЕНИЯМИ (PINOPHYTA) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2023): Научный журнал Ферганского государственного университета (Точные и естественные науки)
- , , , , , , , , КОКЦИДЫ ПОВРЕЖДАЮТ ЖИВОПИСНЫЕ ДЕРЕВЬЯ В АНДИЖАНСКОМ ДЕРЕВОПАРКЕ И САДАХ ОТДЫХА , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2023): Научный журнал Ферганского государственного университета (Точные и естественные науки)
- , , , НОВЫЕ ДАННЫЕ О ФАУНЕ СЕМЕЙСТВА EREBIDAE (INSECTA: LEPIDOPTERA) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , МОРФОБИОЛОГИЯ EUZOPHERA BIGELLA ZELLER, 1848 (LEPIDOPTERA, PYRALIDAE) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 5 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Mokhidabonu Masodikova , Gulnora Zokirova , Islomjon Zokirov , ПЕРВОЕ ЗАРЕГЕСТРИРОВАННОЕ ГЕОГРАФИЧЕСКОЕ РАСПРОСТРАНЕНИЕ И БИОЛОГИЯ EUPROCTIS CHRYSORRHOEA (LEPIDOPTERA: EREBIDAE) В ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЕ, УЗБЕКИСТАН , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , СВЕДЕНИЯ О ВРЕДИТЕЛЯХ ГРАНАТА (HEMIPTERA), ШИРОКО РАСПРОСТРАНЕННЫХ В ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЕ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , В ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЕ ЗАРЕГИСТРИРОВАНЫ ОЗЕРНАЯ ЛЯГУШКА (PELOPHYLAX RIDIBUNDUS) И ЗЕЛЕНАЯ ЛЯГУШКА , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , ТРОФИЧЕСКИЕ СВЯЗИ ЖУКОВ-КОКЦИНЕЛЛИД (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , ПИНЕУС СТРОБИ ХАРТИГ, ЗАРЕГИСТРИРОВАННЫЙ ВПЕРВЫЕ В ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЕ, БИОЭКОЛОГИЯ ВИДА 1839 (HEMIPTERA, ADELGIDAE) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 5 (2023): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , СВЕДЕНИЯ О НЕКОТОРЫХ ГУБАХ (HEMIPTERA: APHIDIDAE) ЦЕНТРАЛЬНОЙ ФЕРГАНСКОЙ ОБЛАСТИ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)