FARG‘ONA VODIYSIDA OCHIQ URUG‘LI O‘SIMLIKLARDA CINARA AVLODIGA MANSUB SHIRALAR TROFIK IXTISOSLASHUVI VA ULARNING EKOTIZIMDAGI ROLI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a184Ключевые слова:
Cinara, afid, Picea, Pinus nigra, trofik xususiyati, Aphidoidea, Biota orientalisАннотация
Maqolada Farg‘ona vodiysidagi ochiq urug‘li o‘simliklarda uchraydigan Cinara avlodiga mansub shiralar turlari trofik ixtisoslashuvi va ularning ekotizimdagi ahamiyati tadqiq etilgan. Mualliflar 2023–2024-yillar davomida o‘tkazilgan dala va laboratoriya kuzatuvlari asosida Cinara shiralarining 7 turini aniqlab, ularning ayni turdagi o‘simlik aʼzolari bilan oziqlanish xususiyatlarini o‘rgangan. Shu bilan birga, Cinara avlodi shiralarining ekotizimdagi o‘rni murakkab oziq zanjirida dastlabki isteʼmolchi sifatida muhim bo‘lsa-da, ularning ortiqcha ko‘payishi manzarali daraxtlarning dekorativ xususiyatini susaytirishi va iqtisodiy zarar keltirishi mumkinligi qayd etiladi. Mazkur natijalar Cinara shiralarining ignabargli o‘simliklarda trofik bog‘liqlik mexanizmlarini chuqurroq anglash bilan bir qatorda, Farg‘ona vodiysida urban landshaftlarini saqlash va himoya qilishda amaliy ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
1. Blackman R.L., Eastop V.F. (2006). Aphids on the World’s Trees: An Identification and Information Guide. 2nd edition. London: Natural History Museum.
2. Kim K.C., Stary P. (eds.) (2007). Aphids as Crop Pests. London: CAB International.
3. Wyatt I.J. (1969). The ecology of aphids in relation to abundance. Annual Review of Entomology, 14: 45–68.
4. Dixon A.F.G. (1985). Aphid Ecology. London: Chapman & Hall.
5. Börner C. (1940). Neue Aphidenarten aus der Turkei. Archiv für Naturgeschichte, 9(3): 243–257.
6. Panzer G. (1800). Descriptiones insectorum… Fasc. V.
7. Narzikulov T.N. (1964). Fauna i ekologiya tlej (Prociphilus umarovi). T.: AN RUz.
8. Hille Ris Lambers D. (1959). On aphid genera Ephedraphis and Cinara. Zool. Verh., 44: 1–44.
9. Del Guercio G. (1909). Studi sulla famiglia Aphididae. Bollettino del Laboratorio di Zoologia, 3: 1–12.
10. Ahmedov M.H. (2006). Hasharotlar ekologiyasi. Toshkent: Fan.
11. Ahmedov M.H. (2008). Zararkunanda shiralar biologiyasi. Toshkent: Fan.
12. Nazarkulov B.S. (2019). Ignabargli daraxtlardagi shira turlarining trofik ixtisoslashuvi. O‘zbekiston entomologiya jurnali, 1(2): 45–51.
13. Gavrilov-Zimin I.A. (2018). Fauna of Russia and Neighboring Countries. Insecta, Hemiptera, Scale insects (Coccoidea). St. Petersburg: Nauka.
14. Boreham L., Hustler K. (2016). Conifer aphid populations in managed forests. European Journal of Forestry, 22(4): 127–133.
15. Orians C.M. (2014). Secondary plant metabolites and aphid interactions in conifers: a meta-analysis. Plant-Insect Ecology, 9(1): 87–96.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)
- , , РАСПРОСТРАНЕНИЕ И ГЕНЕРАЦИЯ ЛИСТОЛОГОВА XANTHOGALERUCA LUTEOLA (MÜLLER, 1766) В ЛОКАЛЬНЫХ ЭКОСИСТЕМАХ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , СИСТЕМАТИКА, МОРФОЛОГИЯ И АРЕАЛ РАСПРОСТРАНЕНИЯ ВИДОВ ГЕРПЕТОФАУНЫ (РЕПТИЛИИ) ХЕЛОНИЕВЫХ И ЗМЕЙНЫХ, ЗАРЕГИСТРИРОВАННЫХ НА ТЕРРИТОРИИ ЦЕНТРАЛЬНОЙ ФЕРГАНЫ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 6 (2023): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , СИСТЕМАТИКА ПРЕДСТАВИТЕЛЕЙ ГРУППЫ SQUAMATA (SQUAMATA), ЗАПИСАННЫХ В ПАМЯТНИКЕ ПРИРОДЫ ЯЗЕВОН , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 6 (2023): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Gulnora Zokirova, БИОЛОГИЯ ТЛИ (HOMOPTERA, LACHNIDAE) CINARA TUJAFILINA (DEL GUERCIO, 1909) В УСЛОВИЯХ ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЫ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 1 (2023): Научный журнал Ферганского государственного университета (Точные и естественные науки)
- , БИОЭКОЛОГИЯ ЖУКОВ КОКЦИНЕЛЛИД (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) НА ЮГЕ ФЕРГАНСКОЙ ОБЛАСТИ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Gulnora Zokirova , Shoxrux Kamolov , БИОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ЭНТОМОФАГА ЗОЛОТОГОЛАКА (CHRYSOPIDAE: CHRYSOPERLA) В УСЛОВИЯХ ФЕРГАНСКОЙ ДОЛИНЫ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 1 (2022): Научный журнал Ферганского государственного университета
- , , ИННОВАЦИОННЫЕ МЕТОДЫ ПРЕПОДАВАНИЯ ГИСТОЛОГИИ СТУДЕНТАМ МЕДИЦИНСКИХ ВУЗОВ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 1 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (TABIIY FANLAR)
- Gulnora Zokirova, IGNABARGLI O‘SIMLIKLAR VA FITOFAG HASHAROTLAR O‘RTASIDAGI MUNOSABAT (fitonsidlar ta’siri misolida) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Muxayyoxon Zohidova, Gulnora Zokirova, CHRYSOLINA COERULANS (SCRIBA, 1791) BARGXO‘R QO‘NG‘IZINING O‘SIMLIKLAR BILAN TROFIK MUNOSABATLARI , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Shoiraxon Yusupova, Gulnora Zokirova, Kamoliddin G‘aniyev, Islomjon Zokirov, NOʻXAT SHIRASI (ACYRTHOSIPHON PISUM) MAVSUMIY POPULYATSIYA DINAMIKASINI GIBRID STOKASTIK DETERMINISTIK MODELLASHTIRISH , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)