FARG‘ONA VODIYSIDA OCHIQ URUG‘LI O‘SIMLIKLARDA CINARA AVLODIGA MANSUB SHIRALAR TROFIK IXTISOSLASHUVI VA ULARNING EKOTIZIMDAGI ROLI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a184Keywords:
Cinara, afid, Picea, Pinus nigra, trofik xususiyati, Aphidoidea, Biota orientalisAbstract
Maqolada Farg‘ona vodiysidagi ochiq urug‘li o‘simliklarda uchraydigan Cinara avlodiga mansub shiralar turlari trofik ixtisoslashuvi va ularning ekotizimdagi ahamiyati tadqiq etilgan. Mualliflar 2023–2024-yillar davomida o‘tkazilgan dala va laboratoriya kuzatuvlari asosida Cinara shiralarining 7 turini aniqlab, ularning ayni turdagi o‘simlik aʼzolari bilan oziqlanish xususiyatlarini o‘rgangan. Shu bilan birga, Cinara avlodi shiralarining ekotizimdagi o‘rni murakkab oziq zanjirida dastlabki isteʼmolchi sifatida muhim bo‘lsa-da, ularning ortiqcha ko‘payishi manzarali daraxtlarning dekorativ xususiyatini susaytirishi va iqtisodiy zarar keltirishi mumkinligi qayd etiladi. Mazkur natijalar Cinara shiralarining ignabargli o‘simliklarda trofik bog‘liqlik mexanizmlarini chuqurroq anglash bilan bir qatorda, Farg‘ona vodiysida urban landshaftlarini saqlash va himoya qilishda amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Blackman R.L., Eastop V.F. (2006). Aphids on the World’s Trees: An Identification and Information Guide. 2nd edition. London: Natural History Museum.
2. Kim K.C., Stary P. (eds.) (2007). Aphids as Crop Pests. London: CAB International.
3. Wyatt I.J. (1969). The ecology of aphids in relation to abundance. Annual Review of Entomology, 14: 45–68.
4. Dixon A.F.G. (1985). Aphid Ecology. London: Chapman & Hall.
5. Börner C. (1940). Neue Aphidenarten aus der Turkei. Archiv für Naturgeschichte, 9(3): 243–257.
6. Panzer G. (1800). Descriptiones insectorum… Fasc. V.
7. Narzikulov T.N. (1964). Fauna i ekologiya tlej (Prociphilus umarovi). T.: AN RUz.
8. Hille Ris Lambers D. (1959). On aphid genera Ephedraphis and Cinara. Zool. Verh., 44: 1–44.
9. Del Guercio G. (1909). Studi sulla famiglia Aphididae. Bollettino del Laboratorio di Zoologia, 3: 1–12.
10. Ahmedov M.H. (2006). Hasharotlar ekologiyasi. Toshkent: Fan.
11. Ahmedov M.H. (2008). Zararkunanda shiralar biologiyasi. Toshkent: Fan.
12. Nazarkulov B.S. (2019). Ignabargli daraxtlardagi shira turlarining trofik ixtisoslashuvi. O‘zbekiston entomologiya jurnali, 1(2): 45–51.
13. Gavrilov-Zimin I.A. (2018). Fauna of Russia and Neighboring Countries. Insecta, Hemiptera, Scale insects (Coccoidea). St. Petersburg: Nauka.
14. Boreham L., Hustler K. (2016). Conifer aphid populations in managed forests. European Journal of Forestry, 22(4): 127–133.
15. Orians C.M. (2014). Secondary plant metabolites and aphid interactions in conifers: a meta-analysis. Plant-Insect Ecology, 9(1): 87–96.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- , , COLEOPTERO FAUNA OF GYMNOSPERM PLANTS (PINÓPHYTA) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2023): Scientific journal of the Fergana State University (Exact and natural sciences)
- , , , , , , , , COCCIDS DAMAGE TO SCENIC TREES IN ANDIJAN ARBOROPARK AND RECREATION GARDENS , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2023): Scientific journal of the Fergana State University (Exact and natural sciences)
- , , , NEW DATA ON THE FAUNA OF THE FAMILY EREBIDAE (INSECTA: LEPIDOPTERA) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , MORPHOBIOLOGY OF EUZOPHERA BIGELLA ZELLER, 1848 (LEPIDOPTERA, PYRALIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 5 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Masodikova Mokhidabonu Abduvokhid kizi, Zokirova Gulnora Mamadjonovna, Zokirov Islomjon Ilkhomjonovich, FIRST RECORDED GEOGRAPHICAL DISTRIBUTION AND BIOLOGY OF EUPROCTIS CHRYSORRHOEA (LEPIDOPTERA: EREBIDAE) IN THE FERGANA VALLEY, UZBEKISTAN , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON POMEGRANATE PESTS (HEMIPTERA) WIDELY DISTRIBUTED IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , LAKE FROG (PELOPHYLAX RIDIBUNDUS) AND GREEN FROG (BUFOTES PEWZOWI) SPECIES DESCRIPTION IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , TROPHIC RELATIONSHIP OF COCCINELLID BEETLES (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , PINEUS STROBI HARTIG, RECORDED FOR THE FIRST TIME IN FERGANA VALLEY, BIOECOLOGY OF THE SPECIES 1839 (HEMIPTERA, ADELGIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 5 (2023): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON SOME LIPS (HEMIPTERA: APHIDIDAE) OF THE CENTRAL FERGANA REGION , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)