logo
O‘zbekcha

SHIRALAR (APHIDOIDEA) KOLONIYALARINI NAZORAT QILISHDA AFIDOFAGLARNING ROLI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a199

Keywords:

shiralar, afidofaglar, biologik kurash, mevali bog‘, tabiiy dushmanlar.

Abstract

Ushbu maqolada mevali bog‘larda shiralar (Aphidoidea) koloniyalarining ortib ketishini tabiiy ravishda cheklovchi afidofag hasharotlar (xonqizi, oltinko‘z, sirfid pashsha, parazit ariqlar)ning roli o‘rganilgan. Shiralar barglar va novdalardan shira suyuqligini so‘rib, hosil sifati va daraxt rivojiga jiddiy zarar yetkazadi. Mazkur tadqiqotda Farg‘ona vodiysi sharoitida kuzatuvlar o‘tkazilib, afidofaglar tur tarkibi, mavsumiy dinamikasi va samaradorligi tahlil qilingan. Olingan natijalar biologik kurashning mevali bog‘larda kimyoviy pestitsidlarga muqobil yechim sifatida qo‘llash mumkinligi xulosa qilingan.

Author Biographies

  • Ilyosjon qizi, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, tayanch doktorant

  • Ilhomjonovich, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti professori, b.f.d.

References

1. Bashirov O.O. Mevali bog‘larning so‘ruvchi zararkunandalariga qarshi biologik kurash usuli // Ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Samarqand, 2023. 1074-1077 b.

2. G‘aniyev, K. X., & Mirzaliyev, A. M. Some bioecological characteristics of Eriosoma lanigerum Hausm. // Texas Journal of Multidisciplinary Studies, 2022. 7. –P. 78-83.

3. Hayitov, E. I., Daminova, D. B., & Pulatov, Z. A. Энтомофаги злаковых тлей в Узбекистане // Защита и карантин растений. –Киев, 2008. №5. –С. 28-30.

4. Mustafayeva, G.A. Aphelinids, Aphidiids (Hymenoptera: Aphelinidae, Aphidiidae) – parasites of aphids of Azerbaijan // Bulletin of Science and Practice. 2020. 6(10), 48-59. DOI: 10.33619/2414-2948/59/05

5. Powell, W., & Zhi-Li, H. The responses of two aphid parasitoids, Aphidius uzbekistanicus and A. ervi, to host aphids and their food-plants // Physiological Entomology. 1983. 8(4). –P. 439-443.

6. Yunusov, M.M., & Zokirov, I.I. Farg‘ona vodiysining ayrim dendrofil shiralari (Homoptera, Aphidoidea) bioekologiyasi [Fergana Valley dendrophilous aphids bioecology]. Academic Research in Educational Sciences, 2021. 2(6), -P. 1163-1170.

7. Zokirova, G. M., Nabijonova, M. A., & Abduvaxobova, G. G. Olmazor entomokompleksi dominant turlarining bioekologiyasi (Quva hududi olma bog‘lari misolida) [Bioecology of dominant species in apple orchard entomocomplex (example of Kuva district apple orchards)]. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. 2022. 2(4-2). –P. 1164-1172.

8. Ахмедов М.Х. Дендрофильные тли Западного Тянь-Шаня (фауна, формирование и зоогеографические особенности): Автореф. дис. ...канд. биол. наук. – Баку, 1980. - 26 с.

9. Ахмедов М.Х. Основные направления морфоэкологических приспособлений тлей в системе "паразит-хозяин". ФДУ. Илм. хабар. – 1999. №1-4. 95 – 98-б.

10. Ахмедов М.Х. Тли - афидиды (Homoptera, Aphidinea, Aphididae) аридно-горных зон Средней Азии (экология, фауногенез, таксономия): Дис. ... докт. биол. наук. – Ташкент, 1995. - 202 с.

11. Аҳмедов М.Ҳ., Зокиров И.И., Ўрмонова Д.Э, Тошматова Ш. Шираларда (Homoptera, Aphidinea) “паразит-хўжайин” муносабатларининг шаклланиш хусусиятлари // Биологик хилма-хилликни сақлаш муаммолари: Илмий конференция маърузалари тўплами. 2006. – Тошкент, 2005. 33 – 35-б.

12. Зокиров И.И. Марказий Фаргонанинг сабзавот-полиз экинлари ҳашаротлари фаунаси ва экологияси: Биол.фан. докт. дисс. Автореф. -Тошкент, 2019. - 200 б.

13. Зокиров И.И. Ўзбекистон ляхнина (Homoptera, Lachninae) ширалари (ҳаёт цикли, этологияси, газлар алмашинуви). Биол. фан. номз. ...дисс. –Тошкент, 2009. - 120 б.

14. Кадырбеков Р.Х. Тли (Homoptera, Aphidinea) горных систем юга и востока Казахстана (фауна, экология, распространение, хозяйственное значение).: Автореф. дис. …докт. биол. наук. – Алматы, 2007. - 36 с.

15. Мансурходжаева М.У. Фауна, биология и экологические особенности тлей (Homoptera, Aphidinea) интродуцированных деревьев и кустарников Ташкента. Дис. …канд. биол. наук. –Ташкент, 1999. - 126 с.

16. Тошматова Ш.Р. Оҳангарон воҳаси афидофаунасининг (Homoptera, Aphidinea) трансформацияси: Биол. фан. номз. …дисс. –Тошкент, 2012. - 120 б.

17. Хусанов А.К. Тенгқанотли-хартумли ҳашаротлар (Insecta, Homoptera) нинг “паразит-ҳўжайин” тизимидаги морфо-экологик адаптацияси, озуқа ўсимлигига ихтисосланиши ва коэволюцияси: Биол. фан. докт. (DSc) дисс. –Тошкент, 2020. - 200 б.

18. Хусанов А.К. Шарқий Фарғона ширалари (Homoptera: Aphidinea) фаунаси ва морфо-экологик хусусиятлари: Биол. фан. фалс. докт. (PhD) дисс. –Тошкент, 2017. - 110 б.

19. Юнусов М.М. Тли (Homoptera, Aphidinea) центрального Тянь-Шаня.: Австореф. дис. …канд. биол. наук. –Ташкент, 1996. - 23 с.

Downloads

Published

2026-01-23

How to Cite

SHIRALAR (APHIDOIDEA) KOLONIYALARINI NAZORAT QILISHDA AFIDOFAGLARNING ROLI . (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(3), 199. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a199

Most read articles by the same author(s)

1 2 > >>