SHIRALAR (APHIDOIDEA) KOLONIYALARINI NAZORAT QILISHDA AFIDOFAGLARNING ROLI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a199Ключевые слова:
shiralar, afidofaglar, biologik kurash, mevali bog‘, tabiiy dushmanlar.Аннотация
Ushbu maqolada mevali bog‘larda shiralar (Aphidoidea) koloniyalarining ortib ketishini tabiiy ravishda cheklovchi afidofag hasharotlar (xonqizi, oltinko‘z, sirfid pashsha, parazit ariqlar)ning roli o‘rganilgan. Shiralar barglar va novdalardan shira suyuqligini so‘rib, hosil sifati va daraxt rivojiga jiddiy zarar yetkazadi. Mazkur tadqiqotda Farg‘ona vodiysi sharoitida kuzatuvlar o‘tkazilib, afidofaglar tur tarkibi, mavsumiy dinamikasi va samaradorligi tahlil qilingan. Olingan natijalar biologik kurashning mevali bog‘larda kimyoviy pestitsidlarga muqobil yechim sifatida qo‘llash mumkinligi xulosa qilingan.
Библиографические ссылки
1. Bashirov O.O. Mevali bog‘larning so‘ruvchi zararkunandalariga qarshi biologik kurash usuli // Ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Samarqand, 2023. 1074-1077 b.
2. G‘aniyev, K. X., & Mirzaliyev, A. M. Some bioecological characteristics of Eriosoma lanigerum Hausm. // Texas Journal of Multidisciplinary Studies, 2022. 7. –P. 78-83.
3. Hayitov, E. I., Daminova, D. B., & Pulatov, Z. A. Энтомофаги злаковых тлей в Узбекистане // Защита и карантин растений. –Киев, 2008. №5. –С. 28-30.
4. Mustafayeva, G.A. Aphelinids, Aphidiids (Hymenoptera: Aphelinidae, Aphidiidae) – parasites of aphids of Azerbaijan // Bulletin of Science and Practice. 2020. 6(10), 48-59. DOI: 10.33619/2414-2948/59/05
5. Powell, W., & Zhi-Li, H. The responses of two aphid parasitoids, Aphidius uzbekistanicus and A. ervi, to host aphids and their food-plants // Physiological Entomology. 1983. 8(4). –P. 439-443.
6. Yunusov, M.M., & Zokirov, I.I. Farg‘ona vodiysining ayrim dendrofil shiralari (Homoptera, Aphidoidea) bioekologiyasi [Fergana Valley dendrophilous aphids bioecology]. Academic Research in Educational Sciences, 2021. 2(6), -P. 1163-1170.
7. Zokirova, G. M., Nabijonova, M. A., & Abduvaxobova, G. G. Olmazor entomokompleksi dominant turlarining bioekologiyasi (Quva hududi olma bog‘lari misolida) [Bioecology of dominant species in apple orchard entomocomplex (example of Kuva district apple orchards)]. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. 2022. 2(4-2). –P. 1164-1172.
8. Ахмедов М.Х. Дендрофильные тли Западного Тянь-Шаня (фауна, формирование и зоогеографические особенности): Автореф. дис. ...канд. биол. наук. – Баку, 1980. - 26 с.
9. Ахмедов М.Х. Основные направления морфоэкологических приспособлений тлей в системе "паразит-хозяин". ФДУ. Илм. хабар. – 1999. №1-4. 95 – 98-б.
10. Ахмедов М.Х. Тли - афидиды (Homoptera, Aphidinea, Aphididae) аридно-горных зон Средней Азии (экология, фауногенез, таксономия): Дис. ... докт. биол. наук. – Ташкент, 1995. - 202 с.
11. Аҳмедов М.Ҳ., Зокиров И.И., Ўрмонова Д.Э, Тошматова Ш. Шираларда (Homoptera, Aphidinea) “паразит-хўжайин” муносабатларининг шаклланиш хусусиятлари // Биологик хилма-хилликни сақлаш муаммолари: Илмий конференция маърузалари тўплами. 2006. – Тошкент, 2005. 33 – 35-б.
12. Зокиров И.И. Марказий Фаргонанинг сабзавот-полиз экинлари ҳашаротлари фаунаси ва экологияси: Биол.фан. докт. дисс. Автореф. -Тошкент, 2019. - 200 б.
13. Зокиров И.И. Ўзбекистон ляхнина (Homoptera, Lachninae) ширалари (ҳаёт цикли, этологияси, газлар алмашинуви). Биол. фан. номз. ...дисс. –Тошкент, 2009. - 120 б.
14. Кадырбеков Р.Х. Тли (Homoptera, Aphidinea) горных систем юга и востока Казахстана (фауна, экология, распространение, хозяйственное значение).: Автореф. дис. …докт. биол. наук. – Алматы, 2007. - 36 с.
15. Мансурходжаева М.У. Фауна, биология и экологические особенности тлей (Homoptera, Aphidinea) интродуцированных деревьев и кустарников Ташкента. Дис. …канд. биол. наук. –Ташкент, 1999. - 126 с.
16. Тошматова Ш.Р. Оҳангарон воҳаси афидофаунасининг (Homoptera, Aphidinea) трансформацияси: Биол. фан. номз. …дисс. –Тошкент, 2012. - 120 б.
17. Хусанов А.К. Тенгқанотли-хартумли ҳашаротлар (Insecta, Homoptera) нинг “паразит-ҳўжайин” тизимидаги морфо-экологик адаптацияси, озуқа ўсимлигига ихтисосланиши ва коэволюцияси: Биол. фан. докт. (DSc) дисс. –Тошкент, 2020. - 200 б.
18. Хусанов А.К. Шарқий Фарғона ширалари (Homoptera: Aphidinea) фаунаси ва морфо-экологик хусусиятлари: Биол. фан. фалс. докт. (PhD) дисс. –Тошкент, 2017. - 110 б.
19. Юнусов М.М. Тли (Homoptera, Aphidinea) центрального Тянь-Шаня.: Австореф. дис. …канд. биол. наук. –Ташкент, 1996. - 23 с.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)
- , , БИОЦЕНОТИЧЕСКИЕ СВЯЗИ И РОЛЬ КЛОПОВ НАДСЕМЕЙСТВА PENTATOMOIDEA (HETEROPTERA) В АГРОЭКОСИСТЕМАХ ЗАПАДНОЙ ФЕРГАНЫ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , НОВЫЕ ДАННЫЕ О РАСПРОСТРАНЕНИИ И ПИЩЕВОМ СПЕКТРЕ ДЛИННОСЫХ ЖУКОВ (COLEOPTERA: CURCULIONIDAE) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , ВЛИЯНИЕ СОСТАВА ПОЧВЫ НА ЖИЗНЕСПОСОБНОСТЬ КУКОЛОК ОЗИМОЙ СОВКИ (AGROTIS SEGETUM) И ПРОЦЕНТ ВЫХОДА БАБОЧЕК , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 1 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (TABIIY FANLAR)
- Islomjon Zokirov , Shoirakhon Yusupova , Abutolib Yoqubov , ЭКОЛОГО-ФАУНИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ЭНТОМОФАГОВ ОВОЩЕБАХЧЕВЫХ КУЛЬТУР В ЦЕНТРАЛЬНОЙ ФЕРГАНЫ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 1 (2022): Научный журнал Ферганского государственного университета
- , , РОЛЬ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В НАУЧНО-ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2025): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq fanlar)
- , , МОРФО- ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ТЛИ ACYRTHOSIPHON PISUM (HARRIS, 1776) (на примере Северной Ферганы) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Aziza Jumayeva, Shamsiqamarbegim Temirova, Zokirov Islomjon Ilhomjonovich3 Zokirov Islomjon Ilhomjonovich3, APHELINUS MALI (HALDEMAN) – ERIOSOMA LANIGERUM SHIRASIGA QARSHI SAMARALI BIOLOGIK KURASH VOSITASI SIFATIDA , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Islomjon Zokirov, Mirmuxsin Mahmudov, FARG‘ONA VODIYSI PENTATOMOIDEA (HETEROPTERA) KATTA OILASI FAUNASINING SHAKLLANISH XUSUSIYATLARI , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Dilafruz Kapizova, Aziza Jumayeva, Shamsiqamarbegim Temirova, Islomjon Zokirov, ENTOMOFAGLARDAGI MORFOLOGIK MOSLANISHLAR HAQIDA (koksidlr entomofaglari misolida) , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Shoiraxon Yusupova, Gulnora Zokirova, Kamoliddin G‘aniyev, Islomjon Zokirov, NOʻXAT SHIRASI (ACYRTHOSIPHON PISUM) MAVSUMIY POPULYATSIYA DINAMIKASINI GIBRID STOKASTIK DETERMINISTIK MODELLASHTIRISH , Научный вестник Ферганский государственный университета: № 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)