logo
O‘zbekcha

CHRYSOLINA COERULANS (SCRIBA, 1791) BARGXO‘R QO‘NG‘IZINING O‘SIMLIKLAR BILAN TROFIK MUNOSABATLARI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a205

Kalit so‘zlar:

bargxo‘r qo‘ng‘iz; Chrysolina coerulans; trofik munosabat; oziqlanish xatti-harakati; yalpiz (Mentha); kimyoviy himoya; oligofag.

Annotatsiya

Ushbu maqolada bargxo‘r qo‘ng‘iz Chrysolina coerulans (Scriba, 1791) ning yalpiz (Mentha) turkumiga mansub o‘simliklar bilan trofik aloqalari dala va laboratoriya sharoitida o‘rganildi. Kuzatuvlar qo‘ng‘izning oligofag xususiyatga ega ekanini tasdiqladi: imago va lichinka bosqichlari asosan bog‘ yalpizi, oddiy yalpiz va Melissa officinalis barglarini iste’mol qilib, 48 soat ichida barg yuzasining 85–92 % qismini yeydi, Tanacetum barglariga murojaat esa kam hollarda (≤ 6 %) kuzatildi. Kimyoviy analizlar va xatti-harakat kuzatuvlari kardenolid tipidagi himoya glikozidlarining ajralishini hamda “o‘likka tashlanish” refleksini ko‘rsatdi, bu esa yirtqichlardan samarali himoya strategiyasini tasdiqlaydi. Ozuqa cheklanganda populyatsiya zichligi pasayishi, yalpiz monodominantligi kamayishi va biologik xilma-xillikning oshishi mumkinligi ta’kidlandi. Olingan natijalar bargxo‘r qo‘ng‘izlarning o‘simlik-has­ha­rot koevolyutsiyasini chuqurroq tushunish hamda yalpiz plantatsiyalarini zarar­lanishdan muhofaza qilish strategiyalarini ishlab chiqish uchun ilmiy asos yaratadi.

Mualliflar haqida

  • Muxayyoxon Zohidova, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, tayanch doktoranti

  • Gulnora Zokirova, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, b.f.f.d. (PhD)

Adabiyotlar

1. Bukejs A. Two new leaf-beetle species (Coleoptera: Chrysomelidae) for the Latvian fauna // Baltic Journal of Coleopterology. – 2009. – Vol. 9, № 2. – P. 155–160.

2. CABI. Chrysolina coerulans (blue mint beetle) datasheet // Invasive Species Compendium. – Wallingford, UK: CAB International, 2023. – URL: https://www.cabi.org/isc/datasheet/117300 (murojaat qilingan sana: 2025).

3. Daloze D., Pasteels J.M. Production of cardiac glycosides by chrysomelid beetles and larvae // Journal of Chemical Ecology. – 1979. – Vol. 5, № 1. – P. 63–77.

4. Georghiou G.P. The Insects and Mites of Cyprus: With Emphasis on Species of Economic Importance to Agriculture, Forestry, Man, and Domestic Animals. – Cyprus: Benaki Phytopathological Institute, 1977. – 329 p.

5. Salisbury A., Malumphy C., Halstead A.J. First record of blue mint beetle Chrysolina coerulans (Scriba, 1791) (Chrysomelidae) breeding in Britain // The Coleopterist. – 2012. – Vol. 21, № 1. – P. 35–37.

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-01-23

Qanday iqtibos keltirish

CHRYSOLINA COERULANS (SCRIBA, 1791) BARGXO‘R QO‘NG‘IZINING O‘SIMLIKLAR BILAN TROFIK MUNOSABATLARI. (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(3), 205. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a205

Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari

1 2 > >>