CHRYSOLINA COERULANS (SCRIBA, 1791) BARGXO‘R QO‘NG‘IZINING O‘SIMLIKLAR BILAN TROFIK MUNOSABATLARI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a205Kalit so‘zlar:
bargxo‘r qo‘ng‘iz; Chrysolina coerulans; trofik munosabat; oziqlanish xatti-harakati; yalpiz (Mentha); kimyoviy himoya; oligofag.Annotatsiya
Ushbu maqolada bargxo‘r qo‘ng‘iz Chrysolina coerulans (Scriba, 1791) ning yalpiz (Mentha) turkumiga mansub o‘simliklar bilan trofik aloqalari dala va laboratoriya sharoitida o‘rganildi. Kuzatuvlar qo‘ng‘izning oligofag xususiyatga ega ekanini tasdiqladi: imago va lichinka bosqichlari asosan bog‘ yalpizi, oddiy yalpiz va Melissa officinalis barglarini iste’mol qilib, 48 soat ichida barg yuzasining 85–92 % qismini yeydi, Tanacetum barglariga murojaat esa kam hollarda (≤ 6 %) kuzatildi. Kimyoviy analizlar va xatti-harakat kuzatuvlari kardenolid tipidagi himoya glikozidlarining ajralishini hamda “o‘likka tashlanish” refleksini ko‘rsatdi, bu esa yirtqichlardan samarali himoya strategiyasini tasdiqlaydi. Ozuqa cheklanganda populyatsiya zichligi pasayishi, yalpiz monodominantligi kamayishi va biologik xilma-xillikning oshishi mumkinligi ta’kidlandi. Olingan natijalar bargxo‘r qo‘ng‘izlarning o‘simlik-hasharot koevolyutsiyasini chuqurroq tushunish hamda yalpiz plantatsiyalarini zararlanishdan muhofaza qilish strategiyalarini ishlab chiqish uchun ilmiy asos yaratadi.
Adabiyotlar
1. Bukejs A. Two new leaf-beetle species (Coleoptera: Chrysomelidae) for the Latvian fauna // Baltic Journal of Coleopterology. – 2009. – Vol. 9, № 2. – P. 155–160.
2. CABI. Chrysolina coerulans (blue mint beetle) datasheet // Invasive Species Compendium. – Wallingford, UK: CAB International, 2023. – URL: https://www.cabi.org/isc/datasheet/117300 (murojaat qilingan sana: 2025).
3. Daloze D., Pasteels J.M. Production of cardiac glycosides by chrysomelid beetles and larvae // Journal of Chemical Ecology. – 1979. – Vol. 5, № 1. – P. 63–77.
4. Georghiou G.P. The Insects and Mites of Cyprus: With Emphasis on Species of Economic Importance to Agriculture, Forestry, Man, and Domestic Animals. – Cyprus: Benaki Phytopathological Institute, 1977. – 329 p.
5. Salisbury A., Malumphy C., Halstead A.J. First record of blue mint beetle Chrysolina coerulans (Scriba, 1791) (Chrysomelidae) breeding in Britain // The Coleopterist. – 2012. – Vol. 21, № 1. – P. 35–37.
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Ushbu ish Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan.
Qanday iqtibos keltirish
Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari
- , , COLEOPTERO FAUNA OF GYMNOSPERM PLANTS (PINÓPHYTA) , Scientific journal of the Fergana State University: № 2 (2023): FarDU ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , , , , , , , COCCIDS DAMAGE TO SCENIC TREES IN ANDIJAN ARBOROPARK AND RECREATION GARDENS , Scientific journal of the Fergana State University: № 2 (2023): FarDU ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , , NEW DATA ON THE FAUNA OF THE FAMILY EREBIDAE (INSECTA: LEPIDOPTERA) , Scientific journal of the Fergana State University: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , MORPHOBIOLOGY OF EUZOPHERA BIGELLA ZELLER, 1848 (LEPIDOPTERA, PYRALIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: № 5 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Mokhidabonu Masodikova , Gulnora Zokirova , Islomjon Zokirov , FIRST RECORDED GEOGRAPHICAL DISTRIBUTION AND BIOLOGY OF EUPROCTIS CHRYSORRHOEA (LEPIDOPTERA: EREBIDAE) IN THE FERGANA VALLEY, UZBEKISTAN , Scientific journal of the Fergana State University: № 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON POMEGRANATE PESTS (HEMIPTERA) WIDELY DISTRIBUTED IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: № 2 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , LAKE FROG (PELOPHYLAX RIDIBUNDUS) AND GREEN FROG (BUFOTES PEWZOWI) SPECIES DESCRIPTION IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , TROPHIC RELATIONSHIP OF COCCINELLID BEETLES (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , PINEUS STROBI HARTIG, RECORDED FOR THE FIRST TIME IN FERGANA VALLEY, BIOECOLOGY OF THE SPECIES 1839 (HEMIPTERA, ADELGIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: № 5 (2023): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON SOME LIPS (HEMIPTERA: APHIDIDAE) OF THE CENTRAL FERGANA REGION , Scientific journal of the Fergana State University: № 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)