FARG‘ONA VODIYSI OLMAZOR BOG‘LARI TANGACHAQANOTLI HASHAROTLARINING (INSECTA: LEPIDOPTERA) TUR TARKIBI

Malikjon Shermatov; Bekzod Abdikaxorov; Dilafruz Almatova

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a188

Авторы

Malikjon Shermatov

Farg‘ona davlat universiteti

https://orcid.org/0000-0003-3966-4683
Bekzod Abdikaxorov

Namangan davlat universiteti

https://orcid.org/0009-0003-5579-2180
Dilafruz Almatova

Farg‘ona davlat universiteti

https://orcid.org/0009-0002-2992-1797

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a188

Ключевые слова:

Farg‘ona vodiysi, olmazor bog‘lar, Lepidoptera, Tortricidae, tur tarkibi, monitoring, zararkunandalar.

Аннотация

Maqolada Farg‘ona vodiysi olmazor bog‘larida uchraydigan tangachaqanotli (Lepidoptera) hasharotlarning tur tarkibi ularning mahalliy nomlari bilan birgalikda keltirilgan. Tadqiqotlar 2020-2024-yillar davomida Farg‘ona, Andijon va Namangan viloyatlarining bog‘dorchilikka ixtisoslashgan hududlarida olib borilgan. Hasharotlarning imagolari yorug‘lik tuzoqlari yordamida yig‘ilib, klassik morfologik hamda genital belgilari asosida identifikatsiya qilingan. Turlarning ro‘yxati sistematik tartibda berilgan. Farg‘ona vodiysining olmazor bog‘larida jami 15 ta oilaga mansub 43 ta tur aniqlangan. Ular orasida Tortricidae (barg o‘rovchilar) oilasiga mansub turlar son jihatidan ustunlik qiladi. Tadqiqot natijalari mevali bog‘larda keng tarqalgan va iqtisodiy zarar yetkazuvchi turlarni aniqlash, ularning trofik munosabatlardagi o‘rnini baholash, shuningdek, ekologik asoslangan kurash choralarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Биографии авторов

Malikjon Shermatov, Farg‘ona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, biologiya fanlari doktori, dotsent
Bekzod Abdikaxorov, Namangan davlat universiteti

Namangan davlat universiteti, tayanch doktorant
Dilafruz Almatova, Farg‘ona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, tayanch doktorant

Библиографические ссылки

1. Altermatt F. Climatic warming increases voltinism in European butterflies and moths. Proceedings of the Royal Society B-Biological Sciences, 2010, 277 (1685): 1281-1287. doi:10.1098/rspb.2009.1910..

2. Schär C., Vidale P.L., Lüthi D., Frei C., Häberli C., Liniger M.A. & Appenzeller C. The role of increasing temperature variability in European summer heatwaves. Nature, 2004, 427 (6972): 332.

3. Siwei Guo, Xuezhen Ge, Ya Zou, Yuting Zhou, Tao Wang and Shixiang Zong. Projecting the Global Potential Distribution of Cydia pomonella (Lepidoptera: Tortricidae) Under Historical and RCP4.5 Climate Scenarios. Journal of Insect Science, 2021. 21(2): 1-12.

4. Пак С.С. Яблонная плодожорка в Узбекистане и биологическое обоснование системы мероприятие по борьбе с ней: Автореф. дисс. ... канд. биол. наук. – Кишинев, 1985. - 24 c.

5. Шерматов М.Р., Ботиров Э.А. Материалы к биологии восточной плодожорки (Grapholitha Molesta Busck.) в Западной Ферганы // International conference Innovative research of the XXI century science and education. – Djakarta, Indonesia, May, 2021. – Р. 9-12.

6. Shermatov M.R. Farg‘ona vodiysi agroekotizimlari tangachaqanotli hasharotlari (Insecta, Lepidoptera): Biol. fan. dokt. (DSc) diss.. – Toshkent, 2024. - 447 b.

7. Голуб В.Б., Цуриков М.Н., Прокин А.А. Коллекции насекомых: сбор, обработка и хранение материала. –М.: Товарищество научных изданий КМК, 2012. –339 с.

8. Шаповалов М.И. Энтомологическая коллекция: Учебное пособие. –Майкоп: изд-во АГУ, 2021. – 52 с.