IGNABARGLI O‘SIMLIKLAR VA FITOFAG HASHAROTLAR O‘RTASIDAGI MUNOSABAT (fitonsidlar ta’siri misolida)
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a190Keywords:
ignabargli o‘simliklar, fitofag hasharotlar, fitonsidlar, α-pinen, terpenoidlar, biologik nazorat.Abstract
Ushbu maqola ignabargli o‘simliklar (Pinus sylvestris, Juniperus communis, Abies alba) ning fitonsidlari fitofag hasharotlar — Lymantria dispar va Sphinx pinastritga qanday ta’sir ko‘rsatishiga bag‘ishlangan. Fitonsidlar suv bug‘i distillatsiyasi bilan ajratilib, GC-MS usulida tarkibiy tahlil qilindi. Repellens va toksik samaralar Petri idishlarida 5 martalik takror bilan sinovdan o‘tkazildi. α-pinen 85 % repellensiya va 60 % o‘lim darajasi bilan eng yuqori faollikni namoyon qildi hamda β-pinen, sabinen va bornil atsetat ham sezilarli himoya xususiyatlariga ega boʻldi. Natijalar ignabarglilar chiqargan terpenoidlar fitofaglarga qarshi kuchli kimyoviy himoya mexanizmi ekanini tasdiqladi. Fitonsidlarga asoslangan biologik parchalanadigan biopestitsidlar ishlab chiqish mintaqaviy agroekotizimlar uchun istiqbolli yo‘nalish sifatida tavsiya etiladi.
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Babich, H., & Stotzky, G. (1983). “Phytoncides and their Role in Microbial Ecology.” Biological Reviews, 58(3), 425–459.
2. Zaytsev, V.V. (2017). “Фитонциды и их воздействие на насекомых.” Вестник Зоологии, 51(6), 497–506.
3. Gershenzon, J., & Dudareva, N. (2007). “The function of terpene natural products in the natural world.” Nature Chemical Biology, 3, 408–414.
4. Tukhtaev, X.R. (2022). “Pinus sylvestris ignalari asosida tayyorlangan efir moylarning fitofag hasharotlarga ta’siri.” O‘zbekiston Biologiya Jurnali, 1(2), 42–47.
5. Wagner, M.R., Clancy, K.M., Lieutier, F. (Eds.). (2006). Mechanisms and Deployment of Resistance in Trees to Insects. Springer.
6. Holopainen, J.K., & Gershenzon, J. (2010). “Multiple stress factors and the emission of plant VOCs.” Trends in Plant Science, 15(3), 176–184.
7. Ismailov, B.S. (2020). “Farg‘ona vodiysida o‘suvchi ignabargli daraxtlarning ekologik xususiyatlari.” O‘zMU Ilmiy axboroti, 2(57), 90–96.
8. Zokirova G.M. Fargʻona vodiysi ochiq urugʻli oʻsimliklarining entomofaunasi: Biol. fan. fals. dokt. (PhD) diss... –Farg‘ona, 2023. - 112 b.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- , , COLEOPTERO FAUNA OF GYMNOSPERM PLANTS (PINÓPHYTA) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2023): Scientific journal of the Fergana State University (Exact and natural sciences)
- , , , , , , , , COCCIDS DAMAGE TO SCENIC TREES IN ANDIJAN ARBOROPARK AND RECREATION GARDENS , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2023): Scientific journal of the Fergana State University (Exact and natural sciences)
- , , , NEW DATA ON THE FAUNA OF THE FAMILY EREBIDAE (INSECTA: LEPIDOPTERA) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , MORPHOBIOLOGY OF EUZOPHERA BIGELLA ZELLER, 1848 (LEPIDOPTERA, PYRALIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 5 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- Masodikova Mokhidabonu Abduvokhid kizi, Zokirova Gulnora Mamadjonovna, Zokirov Islomjon Ilkhomjonovich, FIRST RECORDED GEOGRAPHICAL DISTRIBUTION AND BIOLOGY OF EUPROCTIS CHRYSORRHOEA (LEPIDOPTERA: EREBIDAE) IN THE FERGANA VALLEY, UZBEKISTAN , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON POMEGRANATE PESTS (HEMIPTERA) WIDELY DISTRIBUTED IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , LAKE FROG (PELOPHYLAX RIDIBUNDUS) AND GREEN FROG (BUFOTES PEWZOWI) SPECIES DESCRIPTION IN FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , TROPHIC RELATIONSHIP OF COCCINELLID BEETLES (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- , PINEUS STROBI HARTIG, RECORDED FOR THE FIRST TIME IN FERGANA VALLEY, BIOECOLOGY OF THE SPECIES 1839 (HEMIPTERA, ADELGIDAE) , Scientific journal of the Fergana State University: No. 5 (2023): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON SOME LIPS (HEMIPTERA: APHIDIDAE) OF THE CENTRAL FERGANA REGION , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)