IGNABARGLI O‘SIMLIKLAR VA FITOFAG HASHAROTLAR O‘RTASIDAGI MUNOSABAT (fitonsidlar ta’siri misolida)
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a190Keywords:
ignabargli o‘simliklar, fitofag hasharotlar, fitonsidlar, α-pinen, terpenoidlar, biologik nazorat.Abstract
Ushbu maqola ignabargli o‘simliklar (Pinus sylvestris, Juniperus communis, Abies alba) ning fitonsidlari fitofag hasharotlar — Lymantria dispar va Sphinx pinastritga qanday ta’sir ko‘rsatishiga bag‘ishlangan. Fitonsidlar suv bug‘i distillatsiyasi bilan ajratilib, GC-MS usulida tarkibiy tahlil qilindi. Repellens va toksik samaralar Petri idishlarida 5 martalik takror bilan sinovdan o‘tkazildi. α-pinen 85 % repellensiya va 60 % o‘lim darajasi bilan eng yuqori faollikni namoyon qildi hamda β-pinen, sabinen va bornil atsetat ham sezilarli himoya xususiyatlariga ega boʻldi. Natijalar ignabarglilar chiqargan terpenoidlar fitofaglarga qarshi kuchli kimyoviy himoya mexanizmi ekanini tasdiqladi. Fitonsidlarga asoslangan biologik parchalanadigan biopestitsidlar ishlab chiqish mintaqaviy agroekotizimlar uchun istiqbolli yo‘nalish sifatida tavsiya etiladi.
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Babich, H., & Stotzky, G. (1983). “Phytoncides and their Role in Microbial Ecology.” Biological Reviews, 58(3), 425–459.
2. Zaytsev, V.V. (2017). “Фитонциды и их воздействие на насекомых.” Вестник Зоологии, 51(6), 497–506.
3. Gershenzon, J., & Dudareva, N. (2007). “The function of terpene natural products in the natural world.” Nature Chemical Biology, 3, 408–414.
4. Tukhtaev, X.R. (2022). “Pinus sylvestris ignalari asosida tayyorlangan efir moylarning fitofag hasharotlarga ta’siri.” O‘zbekiston Biologiya Jurnali, 1(2), 42–47.
5. Wagner, M.R., Clancy, K.M., Lieutier, F. (Eds.). (2006). Mechanisms and Deployment of Resistance in Trees to Insects. Springer.
6. Holopainen, J.K., & Gershenzon, J. (2010). “Multiple stress factors and the emission of plant VOCs.” Trends in Plant Science, 15(3), 176–184.
7. Ismailov, B.S. (2020). “Farg‘ona vodiysida o‘suvchi ignabargli daraxtlarning ekologik xususiyatlari.” O‘zMU Ilmiy axboroti, 2(57), 90–96.
8. Zokirova G.M. Fargʻona vodiysi ochiq urugʻli oʻsimliklarining entomofaunasi: Biol. fan. fals. dokt. (PhD) diss... –Farg‘ona, 2023. - 112 b.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
Most read articles by the same author(s)
- , , SYSTEMATICS OF THE REPRESENTATIVES OF THE SQUAMATA GROUP (SQUAMATA) LISTED IN THE YAZYOVON NATURE MONUMENT , Scientific journal of the Fergana State University: No. 6 (2023): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , DISTRIBUTION AND GENERATION OF THE LEAF BEETLE XANTHOGALERUCA LUTEOLA (MÜLLER, 1766) IN LOCAL ECOSYSTEMS , Scientific journal of the Fergana State University: No. 2 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- , , INFORMATION ON SOME LIPS (HEMIPTERA: APHIDIDAE) OF THE CENTRAL FERGANA REGION , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali. Ilova to'plam (Aniq va tabiiy fanlar)
- Gulnora Zokirova, BIOLOGY OF THE CINARA TUJAFILINA APHID (HOMOPTERA, LACHNIDAE) (DEL GUERCIO, 1909) IN THE CONDITIONS OF THE FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 1 (2023): Scientific journal of the Fergana State University (Exact and natural sciences)
- , BIOECOLOGY OF COCCINELLID BEETLES (COLEPTERA: COCCINELLIDAE) IN THE SOUTH FERGANA REGION , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , INNOVATIVE METHODS OF TEACHING HISTOLOGY TO MEDICAL UNIVERSITY STUDENTS , Scientific journal of the Fergana State University: No. 1 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (TABIIY FANLAR)
- Gulnora Zokirova , Shoxrux Kamolov , BIOLOGICAL PECULIARITIES OF CHRYSOPERLA (CHRYSOPIDAE: CHRYSOPERLA) IN THE FERGANA VALLEY , Scientific journal of the Fergana State University: No. 1 (2022): Scientific journal of the Fergana State University
- Shoiraxon, Mamadjonovna, Halilovich, Ilhomjonovich, NOʻXAT SHIRASI (ACYRTHOSIPHON PISUM) MAVSUMIY POPULYATSIYA DINAMIKASINI GIBRID STOKASTIK DETERMINISTIK MODELLASHTIRISH , Scientific journal of the Fergana State University: No. 4 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Mamajonovna, FARG‘ONA VODIYSIDA OCHIQ URUG‘LI O‘SIMLIKLARDA CINARA AVLODIGA MANSUB SHIRALAR TROFIK IXTISOSLASHUVI VA ULARNING EKOTIZIMDAGI ROLI , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)
- Bahtiyorjonovna, Mamajonovna, CHRYSOLINA COERULANS (SCRIBA, 1791) BARGXO‘R QO‘NG‘IZINING O‘SIMLIKLAR BILAN TROFIK MUNOSABATLARI , Scientific journal of the Fergana State University: No. 3 (2025): FarDU ilmiy xabarlari jurnali (Tabiiy fanlar)