FARG‘ONA VODIYSI NOCTUINI TUNLAMLARINING (LEPIDOPTERA, NOCTUIDAE) RIVOJLANISH SIKLI, FENOLOGIYASI VA OZUQA O‘SIMLIKLARI BILAN TROFIK ALOQALARI

Elyor Botirov

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a140

Mualliflar

Elyor Botirov

Farg‘ona davlat universiteti

https://orcid.org/0009-0007-0614-7301

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a140

Kalit so‘zlar:

Lepidoptera, Noctuidae, Noctuini, Farg‘ona vodiysi, rivojlanish sikli, monovoltin, bivoltin, polivoltin, fenologik guruh.

Annotatsiya

Maqolada Farg‘ona vodiysi Noctuini tunlamlarining rivojlanish sikli, fenologiyasi va ozuqa o‘simliklari bilan trofik aloqalari ochib berilgan. Olib borilgan tadqiqotlar va tahlillar natijasiga ko‘ra, tadqiqot hududida 16 ta (55,1%) tur monovoltin, 11 ta (37,93 %) tur bivoltin, 2 ta (6,89%) tur polivoltin hayot sikliga ega; imagolarining faollik davriga ko‘ra 4 ta (13,79%) tur bahorgi-yozgi, 9 ta (31,3%) tur yozgi-kuzgi, 15 ta (51,72%) tur bahorgi-yozgi-kuzgi fenologik guruhga mansub; qishlash xususiyatiga ko‘ra 20 ta (68,96%) tur qurtlik bosqichida, qolgan 8 ta (27,58%) tur g‘umbaklik, 1 ta (3,44%) tur tuxum bosqichida qishlab chiqishi aniqlangan. Noctuini tribasi tunlamlari ozuqaga ixtisoslashuvining kenglik darajasiga ko‘ra 4 ta (13,8%) oligofag, 25 ta (86,2%) polifag turlardan iborat bo‘lib, tadqiqot hududida monofag ya’ni ozuqaga ixtisoslashuv darajasi cheklangan turlar uchramasligi qayd etilgan.

Muallif haqida

Elyor Botirov, Farg‘ona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, katta o‘qituvchi

Adabiyotlar

1. Kevin L.K., Jadranka R., Reza Z., Alberto Z., Niklas W., B. Christian Schmidt, J. Donald Lafontaine, Paul Z.G., David L.W. Toward a Stable Global Noctuidae (Lepidoptera) Taxonomy // Insect Systematics and Diversity, 2021, 5(3): 1. –P. 1-24. http://dx.doi.org/10.1093/isd/ixab005

2. Rabieh M.M. Biodiversity of noctuid moths (Lepidoptera: Noctuidae) in the agroecosystems of Mashhad County // Biodiversity Int. J., 2018, 2 (2). –P. 147-151. https://doi.org/10.15406/bij.2018.02.00057

3. Nurkomar I., Putra I.L.I., Buchori D., Setiawan F. Association of a Global Invasive Pest Spodoptera frugiperda (Lepidoptera: Noctuidae) with Local Parasitoids: Prospects for a New Approach in Selecting Biological Control Agents // Insects, 2024, 15(3). – P. 205-220. https://doi.org/10.3390/insects15030205

4. Sisson M.S., Flom M.J., Crossley J.L., Simmons R.B. “A molecular phylogeny of Noctuini (Lepidoptera: Noctuidae: Noctuinae)” // Insect Systematics and Diversity, 2023, 7(3). – P. 1-10. https://doi.org/10.1093/isd/ixad009

5. Тыкач Я. Маленький атлас бабочек. Перевод с чешского. Государственное Педагогическое Издательство. – Прага, 1959. - 97с.

6. Артохин К.С., Полтавский А.Н., Матов А.Ю., Щуров В.И. Совкообразные – вредители сельскохозяйственных культур и лесных насаждений. Изд-во «Foundation». – Ростов на Дону, 2017. - 376 с.

7. Зокиров И.И. Марказий Фарғонанинг сабзавот-полиз экинлари ҳашаротлари фаунаси ва экологияси // Биол. фан. докт. (DSc) дисс.. – Тошкент, 2019. - 313 б.

8. Бекчанова М.Х. Қуйи Амударё округи тунлам капалакларининг (Noctuidae, Lepidoptera) фаунаси, биологияси ва экологик хусусиятлари: Биол. фан. фалс. докт. (PhD) дисс.. – Нукус, 2022. - 239 б

9. Shermatov M.R. Farg‘ona vodiysi agroekotizimlari tangachaqanotli hasharotlari (Insecta, Lepidoptera) // Biol. fan. dokt. diss. (DSc) avtoref. – Toshkent, 2024. - 60 b.