logo
O‘zbekcha

“O‘RTA ASR ARABSHUNOSLIK TARJIMA MARKAZLARI”: TUSHUNCHA VA MUOMALAGA KIRITISHNING ILMIY ASOSLARI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a55

Kalit so‘zlar:

O‘rta asrlar, Yevropa, Ispaniya, Italiya, janubiy Fransiya, tarjima, tarjimonlar, tarjima markazlari, arab, lotin, ibroniy, lotin tilli manbalar, tahlil, arabshunoslik, konsepsiya, bosqichlar.

Annotatsiya

Maqolada XI asr ikkinchi yarmi XIII asrda Yevropaning tarjima faoliyati yo‘lga qoyilgan o‘n uchta shahrini yagona tizim sifatida «O‘rta asr arabshunoslik tarjima markazlari» sifatida nomlash konsepsiyasi nazariy jihatdan asoslab berilgan. Shunga asosan muallif tomonidan, fanda arabshunoslikning shakllangan davri sifatida ko‘rsatiluvchi XVI asrni qayta belgilash, bunda XI asr ikkinchi yarmi – XIII asrni sohaning ilk bosqichi sifatida baholash lozimligi ta’kidlanadi.

Muallif haqida

  • Otabek Mahmudov, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, Ilmiy kengashlar faoliyatini muvofiqlashtirish va nashriyot bo‘limi boshlig‘i, PhD., dotsent.

Adabiyotlar

1. Algoarizmi Mahumed. Ezich elkauresmi. / tr. Adelarddus Bathensis. – MS. Auct. F. 1. 9. || Bodleian Library, Oxford, UK.

2. Averrois C. Commentarium Magnum in Aristotelis De Anima Libros. tr. M.Scotus. – MS. 282 1. fols. 1-46. || Merton College, Oxford, UK.

3. Azarchel. Tabulae astronomicae. / tr. Gerardus Cremonensis. – MS. Savile 22. || Bodleian Library, Oxford, UK.

4. Bathensis A. Liber ysagogarum Alchorismi. – MS. Lyell 52 2. fol. 21r. || Bodleian Library, Oxford, UK.

5. Constantine. De stomacho. – MS. 219: 10. fols. 195v – 207v. || Merton College, Oxford, UK.

6. Constantine. De oculis. – MS. 219: 11. fols. 207v–212. || Merton College, Oxford, UK.

7. Constantine. De coitu. – MS. 219: 12. fols. 212 – 215. || Merton College, Oxford, UK.

8. Constantine. De medicinis dissolutiuis. – MS. 219: 13. fols. 215 – 217. || Merton College, Oxford, UK.

9. Constantine. De Melancholia. – MS. 219: 15. fols. 224–234v. || Merton College, Oxford, UK.

10. Dixit Algorizmi. – Cambridge: Cambridge University Library, Ii. 6.5.

11. Epistula domini Petri abbatis ad dominum Bernardum Clare Uallis abbatem. – MS. 1162: fols. 3v – 4v. || Bibliothèque de l’Arsenal, Paris, France.

12. Galen. De Virtutibus Cibariorum. /tr. A.Pistoia. – MS. 218 10. fols. 206–9v. || Merton College, Oxford, UK.

13. Glossarium Latino-Arabicum. – Or. 231. || Leiden University Libraries, Leiden, Netherlands.

14. Hispalensis I. Liber algorismi de practica arismetrice. – L 16 202 fols. 50-81v. || Paris, Bibliothèque nationale de France, France.

15. Iudaeus I. Liber febrium. / tr. C.Africanus. – Bodl. 355 – Part B. 5. fol. 135v. || Bodleian Library, Oxford, UK.

16. Lex Mahumet pseudoprophete. – MS. 1162: fols. 26r – 138v. || Bibliothèque de l’Arsenal, Paris, France.

17. Malmesburiensis, W. De Gestis regum Anglorum. – Oxford: Bodleian Library, MS. Laud Misc. 729.

18. Merlac D. d. De Naturis Superiorum et Inferiorum. – Arundel MS 377 fols. 88r-103v. || British Library, London, UK.

19. Scotus M. Liber introductorius. – MS. Bodl. 266. || Bodleian Library, Oxford, UK.

20. Tabule Alfonsi // Libro de las tablas alfonsíes. Latín. –fols. 1r – 22v. || Biblioteca Nacional De España, Madrid, España.

21. Vita, Commemoratio librorum. –Lat. 14390 s. xiv, fols 223r-v. || Paris, Bibliothèque nationale de France, France.

Nashrlar

22. Bacon R. Opus Majus. – Vol. I. / Ed. with introduction and analytical table by J.H.Bridges. – Oxford: Oxford University Press, 1900. – 604 p.

23. De Alcala P. Arte para ligeramente saber la lengua arauiga. Vocabulista arauigo en letra castellana. – Granada, 1505. – 642 p.

24. De Phares S. Recueil des plus célèbres astrologues et quelques hommes doctes. – Paris: H.Champion, 1929. – 307 p.

25. Foresti J.F. Supplementum Chronicorum Orbis, ab initio mundi ad annum 1482. – Venetiis: Bernardinus de Benaliis, 1486. – 557 p.

26. Gerbertus. De rationali et ratione uti. – Parigi: Baviera, 1678. – 243 p.

27. Gerbertus. Regule de abaco computi. – Nuremberg: A.Koberger, 1492. – 163 p.

28. Letters of Gerbert, with His Papal Privileges as Sylvester II. / Translated with an introduction by Harriet Pratt Lattin. – New York: Columbia University Press, 1961. – 145 p.

29. Malmesburiensis W. De Gestis regum Anglorum. – Londini: G.Bishop, R.Nuberie & R.Barker Typographij Regii, 1596. – 816 p.

30. Ostuensi L., Diacono P. Chronica sacri monasterii Casinensis. – Paris: Ex officina Ludouici Billaine in Palatio Regio, 1668. – 649 p.

31. Patrologia Latina. – Tomus CXXXIX (139). / Ed. J.P.Migne. – Parisis: Apud G. Fratres, 1880. – 1880. – 838 p.

32. Petrus Venerabilis. Summa totius haeresis Saracenorum. / In Peter the Venerable and Islam / Ed by J.A.Kritzeck. – Princeton: Princeton University Press, 1964. – P. 115–293.

33. Postel G. Linguarum duodecim characteribus differentium alphabetum. – Paris: Dionysium Lescuier, 1538. – 172 p.

34. Rada de J.R. Historia de los hechos de España. / Introd., traduc., notas de J.F.Valverde. – Madrid: Alianza editorial, 1989. – 457 p.

35. Rada de J.R. Historia arabum. / Publicaciones de la Universidad de Sevilla: Serie Filosofía y letras. – Sevilla: Salesiana, 1974. – 92 p.

36. Remenses R. Historiarum Quatuor Libri. – Reims: P.Regnier, 1855. 103. – 679 p.

37. Schedel H. Registrum huius operis libri cronicarum cum figuris et imaginibus ab inicio mundi. – Nuremberg: A.Koberger, 1493. – 336 p.

Ilmiy tadqiqotlar

38. Alverny M-T d’. Translations and translators // Renaissance and Renewal in the Twelfth Century. – Oxford: Clarendon Press, 1982. – P. 421–462.

39. Burnett C. A group of Arabic-Latin Translators Working in Northern Spain in the Mid-12th Century // Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. 1977. – Vol. 1. – P. 62–108.

40. Burnett C. The Coherence of the Arabic-Latin Translation Program in Toledo in the Twelfth Century // Science in Context. 2001. – Vol. 14. – P. 249–288.

41. Burnett C. The Translating Activity in Medieval Spain // The Legacy of Muslim Spain. / Ed. S.K.Jayyusi. – Leiden, 1992. – P. 1036–1058.

42. Dulieu L. La médecine à Montpellier. Tome 1: Le Moyen âge. – Avignon: Presses universelles, 1975. – 416 p.

43. Figeas M., Carpi O. Les affrontements religieux en Europe: Du début du XVIe siècle au milieu du XVIIe siècle. – Paris: Editions Sedes, 2008. – 297 p.

44. Fück J. Die arabischen Studien in Europa bis in den Anfang des 20 Jahrhunderts. – Leipzig: Harrassowitz, 1955. – 335 s.

45. Lawn B. The Salernitan Questions: An Introduction to the History of Medieval and Renaissance Problem Literature. – Oxford: Clarendon Press, 1963. – 240 p.

46. Mahmudov O.V. Sharq allomalari asarlarining Yevropada tarjima etilgan ilk sanasini qayta belgilash to‘g‘risida (lotin tilli manbalar tahlili asosida). // «Imom Buxoriy saboqlari» ilmiy jurnali. 2022. – № 4. – B. 10-11

47. Mahmudov O.V. «O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari» tushunchasi va uning ilmiy istе’moliga oid. // «FarDU ilmiy xabarlari» ilmiy jurnali. 2022. – № 5. – B. 36-44

48. Mahmudov O.V. O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari tarixiga oid arab tilidagi manbalar hamda ularning lotin tilli manbalar bilan qiyosiy tahlili. // «FarDU ilmiy xabarlari» ilmiy jurnali. 2022. – № 6. – B. 47-52.

49. Mahmudov O.V O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari tizimida Ispaniya shaharlarining o‘rni: Barselona, Pamplona, Saragosa va Segoviya. // «FarDU ilmiy xabarlari» ilmiy jurnali. 2023. – № 1 (1). – B. 353-359.

50. Makhmudov O.V. Studies of scientific works of Muslim East scholars in the translations centers of medieval Europe // International Journal of Early Childhood Special Education. 2022. – Vol. 14 (06). – P. 1142–1151.

51. Makhmudov O.V. The Toledo School – Early Center of Translation in Medieval Europe. // European Researcher. Series A. 2020. – Vol. 11 (3). – P. 150–158.

52. Mazza A. Historiarum epitome de rebus Salernitanis. – Neapoli: Francifci Paci, 1681. – 192 p.

53. Metlitzki D. The Matter of Araby in Medieval England. – London: Yale University Press, 1977. – 360 p.

54. Rzyttka B. Ars magna: Die grosse Kunst d. Raimund Lull. – Mödling: Gabriel-Verl, 1960. – 198 s.

55. Said E. Orientalism. – New York: A Division of Random House, 1978. – 367 p.

56. Santoyo J. La edad media // Historia de la Traducción en España. – Salamanca: Ambos Mundos, 2004. – P. 23–175 (– 873 p.).

57. Toubert P., Bagliani A.P. Federico II e le scienze. – Palermo: Sellerio, 1994. – 189 p.

58. Translation in Europe during the Middle Ages / Ed. by Elisa Borsari. – Berlin: Peter Lang Verlag, 2020. – 316 p.

59. Абдумаев И. Арабшунослик. // Ўзбекистон Миллий энциклопедияси. – Тошкент: “Ўзбекистон Миллий энциклопедияси” давлат илмий нашриёти, 2000. – Б. 590-592.

60. Габучан Г., Лебедев В.В., Кириллина С.А. Арабистика. // Большая российская энциклопедия. – Москва: Большая российская энциклопедия, 2005. – C.140-141.

61. Маҳмудов О.В. Европада Марказий Осиё олимлари илмий меросини ўрганишда Толедо мактабининг ўрни. Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автреферати. – Тошкент: ЎзР ФА ШИ, 2018. – 50 б.

62. Маҳмудов О.В. Толедо мактаби – афсона ёки ҳақиқат: Ҳ.Ц.Сантайо ва А.Калашниковга раддиялар // Ўтмишга назар. 2021. – № 4 (4). – Б. 38–48.

63. Маҳмудов О.В. Ўрта аср Европа таржима марказлари тизимида жанубий Франция шаҳарларининг ўрни: Марсель ва Монпелье. // «ЎзМУ хабарлари». 2022. – № 11/1. – Б. 23-27.

64. Маҳмудов О.В. Ўрта аср Европа таржима марказлари тизимида Италия шаҳарларининг ўрни: Неаполь ва Падуя. // Хоразм Маъмун академияси ахборотномаси. 2022. – № 11/3. – Б. 45-49.

65. Маҳмудов О.В. Ўрта аср Европа таржима марказлари тизимида Сицилия шаҳарларининг ўрни: Палермо. // Хоразм Маъмун академияси ахборотномаси. 2022. – № 12/3. – Б. 60-65.

66. Маҳмудов О.В. Ўрта аср Европа таржима марказлари тизимида Испания шаҳарларининг ўрни: Севилья ва Мурсия. // «Ўтмишга назар» илмий журнали. 2023. – № 6 (4). – Б. 46-53.

67. Микешина Л. Луллий // Электронная библиотека ИФ РАН. Новая философская энциклопедия:

https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASHec8843299e41870ce4f8ec

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-01-23

Qanday iqtibos keltirish

“O‘RTA ASR ARABSHUNOSLIK TARJIMA MARKAZLARI”: TUSHUNCHA VA MUOMALAGA KIRITISHNING ILMIY ASOSLARI. (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(4), 55. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a55