logo
O‘zbekcha

ABU NASR FOROBIY FALSAFASIDA AQLIY BILISH PANTEIZMI

Mualliflar

  • Faxriddin Yuldashev

    Fergana State University

Kalit so‘zlar:

aqliy bilish, panteizm, aql darajalari, bilish nazariyasi, in’ikos, aqliy quvvat, amaliy aql, nazariy aql

Annotatsiya

Ilk Uyg‘onish davrining qomusiy olimi, antik yunon falsafasini qaytadan jonlantirgan, yangi falsafiy nazariya va xulosalar bilan boyitgan, Sharq musulmon falsafasini yaratgan daho Abu Nasr Forobiydir. Forobiy qadimgi yunon madaniyati manbalarini Arastu, Aflotun, Ptolemey kabi faylasuflarning ijod mahsullari yordamida o‘rgandi. Shuningdek, u ko‘chmanchi qabilalardan So‘g‘d, Xuroson, Sosoniylar davlati, Kushon davlati xalqlarining madaniyatini o‘rgandi. Mutafakkir o‘z davrida mantiqan tugallangan yetuk falsafiy tafakkurni yaratdi. Uning negiziga inson va uning yaratuvchilik faoliyatini qo‘ydi. Inson Alloh tomonidan yaratilgan barcha jonzotlarning gultojisi, sababi bo‘lib, uning xatti-harakati boshqa mavjudotlarga ato etilmagan sifatda – aqlda deb ko‘rsatdi. Mutafakkirning ilmiy, falsafiy va ma’naviy-axloqiy qarashlarining aqliy faoliyati masalasi insonning baxt-saodatga erishuvi nuqtai-nazari bilan bog‘liq tarzda muhokama qilinadi. Abu Nasr Forobiy ta’limotida yoritilgan qarashlarni o‘rganish, tahlil qilish va hayotga tatbiq etishning ahamiyati yangilanayotgan O‘zbekiston jamiyatini barpo etishning asosiy maqsadi va barkamol shaxsni tarbiyalash jarayoni sifatida ilmiy asoslangan. Mazkur maqola aqliy bilishning Abu Nasr Forobiy falsafasida ifodalanishi haqida bayon qiladi. Biz unda faylasufning aql to‘g‘risidagi nazariy tahlillarining panteistik jihatlarini ko‘rishimiz mumkin.

Muallif haqida

  • Faxriddin Yuldashev, Fergana State University

    Farg‘ona davlat universiteti Musiqa ta’limi va madaniyat” kafedrasi dotsenti falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori PhD

Adabiyotlar

Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. T. Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993. (Abu Nasr Farabi. City of noble people. T. People’s heritage publishing house named after Abdullah Kadiri, 1993)

Юлдашев Ф.Ю. Концепция познания аль-Фараби в истории философии. «Философия инноваций и социология будущего в пространстве культуры: научный диалог». Сборник статей Всероссийской научно-практической конференции с международным участием. Уфа, 2020 год. Стр. 389-393 (Yuldashev F.Y. The concept of cognition of al-Farabi in the history of philosophy. “Philosophy of innovation and sociology of the future in the space of culture: scientific dialogue”. Collection of articles of Russian scientific and practical conference with international participation. Ufa, 2020. pp. 389-393)

Yuldashev, F. A. Abu Nasr Forobiyning aql va bilim evolyusiyasi haqidagi qarashlari: falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (РhD) dissertatsiyasi: 09.00.03 - falsafa tarixi / F. A. Yuldashev; Samarqand Davlat universiteti. - Samarqand, 2018. - 134 bet (Yuldashev, F. A. Abu Nasr Farabi’s views on the evolution of reason and knowledge: PhD dissertation: 09.00.03 - history of philosophy / F. A. Yuldashev; Samarkand State University. - Samarkand, 2018. - Page 134)

Yuldashev F. A. Forobiy qarashlarida baxt-saodat tushunchasining ifodalanishi //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2. – №. 10-2. – С. 528-533. (Yuldashev F. A. Expression of the concept of happiness in Farabi’s views //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. - T. 2. – №. 10-2. - S. 528-533.)

Юлдашев Ф. А., Юлдашева М. Б. Формирование полноценно развитой личности на основе учений аль-Фараби //Психологическое благополучие современного человека. – 2019. – С. 71-74. (Yuldashev F. A., Yuldasheva M. B. Formation of a fully developed personality based on the teachings of al-Farabi //Psychological well-being of modern man. – 2019. – pp. 71-74.)

Юлдашев Ф. А. Теория познания аль-Фараби как фактор формирования национального человеческого капитала //Человеческий капитал как фактор социальной безопасности. – 2022. – С. 327-330. (Yuldashev F. A. Theory of knowledge of al-Farabi as a factor in the formation of national human capital //Human capital as a factor of social security. – 2022. – pp. 327-330.)

Юлдашев Ф. А., Юлдашева М. Б. Гносеологические аспекты концепции познания аль-Фараби в формировании ответственности личности //Социальная, профессиональная и персональная ответственность личности в современном обществе. – 2020. – С. 63-67 (Yuldashev F. A., Yuldasheva M. B. Epistemological aspects of the concept of cognition of al-Farabi in the formation of personal responsibility //Social, professional and personal responsibility of the individual in modern society. – 2020. – pp. 63-67)

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2023-07-05

Qanday iqtibos keltirish

ABU NASR FOROBIY FALSAFASIDA AQLIY BILISH PANTEIZMI. (2023). Scientific Journal of the Fergana State University, 29(1), 208. https://journal.fdu.uz/index.php/sjfsu/article/view/1212