FarDU ilmiy xabarlari

Kirish

FarDU Ilmiy Axborotnoma jurnali ilmiy tadqiqotlarda halollik va ishonchlilikni ta'minlashga qat'iy intiladi. Ushbu siyosat ilmiy suiiste'mol va etik buzilishlarni aniqlash, tekshirish hamda hal qilish tartiblarini belgilaydi.

COPE yetakchiligida

Jurnal Committee on Publication Ethics (COPE) yo'riqnomalari va amaliyotlariga rioya qiladi. Barcha tekshiruvlar COPE flowcharts asosida olib boriladi.

Ilmiy suiiste'mol ta'rifi

FFP - Asosiy suiiste'mol turlari

F

Fabrication (To'qima)

Ma'lumotlar yoki natijalarni to'qib chiqarish va ularni haqiqiy deb taqdim etish. Bu mavjud bo'lmagan eksperimentlar, so'rovlar yoki kuzatuvlarni o'z ichiga oladi.

Mavjud bo'lmagan eksperimental ma'lumotlar yaratish
O'tkazilmagan so'rovnomalar natijalarini to'qish
Soxta laboratoriya yozuvlari yaratish

F

Falsification (Soxtalash)

Tadqiqot materiallarini, uskunalarini yoki jarayonlarini manipulyatsiya qilish yoki ma'lumotlarni o'zgartirish/o'chirib tashlash.

Ma'lumotlarni kerakli natijaga moslash uchun o'zgartirish
Noqulay ma'lumotlarni tanlab o'chirib tashlash
Rasmlarni aldash maqsadida manipulyatsiya qilish

P

Plagiarism (Plagiat)

Boshqalarning g'oyalari, jarayonlari, natijalari yoki so'zlarini tegishli havola bermasdan o'zlashtirish.

To'g'ridan-to'g'ri matn ko'chirish (verbatim plagiat)
Parafraz qilish bilan plagiat (mosaic plagiat)
O'z-o'zidan plagiat (self-plagiarism)
G'oyalar va kontseptsiyalarni o'g'irlash

Boshqa suiiste'mol turlari

Duplicate submission

Bir vaqtda bir nechta jurnallarga ayni maqolani yuborish

Redundant publication

Allaqachon nashr etilgan ishni yangi ish sifatida taqdim etish

Mualliflik buzilishlari

Gift, guest, ghost mualliflik va mualliflikni sotib olish

Manfaatlar to'qnashuvi

Manfaatlar to'qnashuvini yashirish yoki oshkor qilmaslik

Peer review manipulyatsiyasi

Taqrizchilarni aldash yoki soxta taqriz yaratish

Citation manipulyatsiyasi

Iqtiboslarni sun'iy ravishda ko'paytirish

Aniqlash usullari

Plagiat tekshiruv dasturlari

Barcha yuborilgan maqolalar iThenticate/Turnitin orqali tekshiriladi. 15% dan ortiq o'xshashlik qo'shimcha tekshiruvni talab qiladi.

Peer review

Taqrizchilar ma'lumotlar ishonchliligi, usullar adekvatligi va natijalarning mantiqiyligini baholaydi.

Rasm tekshiruvi

Rasmlar manipulyatsiya belgilari uchun maxsus dasturlar yordamida tekshiriladi.

Whistleblower xabarlari

Uchinchi tomonlar va jamoatchilikdan keladigan xabarlar jiddiy ko'rib chiqiladi.

Statistik tekshiruv

Ma'lumotlar statistik anomaliyalar va mantiqsiz nisbatlar uchun tahlil qilinadi.

Nashrdan keyingi monitoring

Nashr etilgan maqolalar davomiy monitoring ostida bo'ladi.

Tekshiruv jarayoni

1

Dastlabki baholash

7 kun ichida

Ayblov qabul qilinadi va ro'yxatga olinadi
Bosh muharrir dastlabki baholash o'tkazadi
Ayblovning asosliligi aniqlanadi
Agar asosli bo'lsa, keyingi bosqichga o'tiladi

2

Muallif javobini so'rash

14 kun

Mualliflarga ayblov to'g'risida xabar beriladi
14 kun ichida yozma javob so'raladi
Dalillar va tushuntirishlar taqdim etish imkoniyati beriladi
Prezumpsiya: aybsiz deb hisoblanadi

3

Batafsil tekshiruv

30 kun

Tekshiruv komissiyasi tuziladi (3-5 kishi)
Barcha dalillar tahlil qilinadi
Zarur bo'lsa, qo'shimcha ekspertlar jalb qilinadi
Muassasa bilan aloqa o'rnatiladi

4

Qaror qabul qilish

7 kun

Tekshiruv natijalari jamlangan hisobot tayyorlanadi
Tahrir hay'ati yig'ilishi o'tkaziladi
Yakuniy qaror qabul qilinadi
Tegishli choralar belgilanadi

5

Natijalarni e'lon qilish

7 kun

Mualliflarga rasmiy qaror xabari yuboriladi
Zarur bo'lsa, muassasaga xabar yuboriladi
Retraction/correction e'lon qilinadi
Barcha tegishli bazalar xabardor qilinadi

Maxfiylik

Barcha tekshiruvlar yakuniy qaror qabul qilinguncha maxfiy saqlanadi. Faqat tekshiruv uchun zarur bo'lgan shaxslarga ma'lumot beriladi.

Jazo choralari

Suiiste'mol darajasiga qarab quyidagi choralardan biri yoki bir nechtasi qo'llaniladi:

Ogohlantirish

Kichik buzilishlar uchun - rasmiy ogohlantirish xati yuboriladi va maqolaga tuzatishlar kiritiladi.

Tuzatish (Correction)

Xatolar nashrdan keyin aniqlansa, rasmiy tuzatish e'loni nashr etiladi va maqola yangilanadi.

Expression of Concern

Tekshiruv davom etayotgan paytda yoki aniq xulosa chiqarib bo'lmagan hollarda.

Retraction (Qaytarib olish)

Jiddiy suiiste'mol tasdiqlanganda maqola rasmiy qaytarib olinadi va barcha bazalarga xabar yuboriladi.

Nashr taqiqi

Og'ir holatlarda muallif 1-5 yil muddatga jurnalda nashr etishdan chetlashtriladi.

Muassasa xabardor qilish

Muallifning ish beruvchisi va tegishli organlar suiiste'mol to'g'risida xabardor qilinadi.

Jiddiy holatlarda

FFP (Fabrication, Falsification, Plagiarism) tasdiqlangan hollarda barcha choralar bir vaqtda qo'llanilishi mumkin: retraction + muassasa xabardor qilish + 5 yillik nashr taqiqi.

Apellyatsiya huquqi

Muallif qabul qilingan qarordan norozi bo'lsa, 30 kun ichida apellyatsiya berish huquqiga ega.

Apellyatsiya talablari:

Yozma shaklda, sabablarni ko'rsatgan holda
Yangi dalillar yoki faktlar taqdim etilgan bo'lishi kerak
Qaror e'lon qilinganidan keyin 30 kun ichida yuborilishi kerak

Batafsil ma'lumot: Apellyatsiya va shikoyatlar siyosati

Oldini olish choralari

Ta'lim va xabardorlik

Muallif yo'riqnomalari va etika qoidalarini taqdim etish
Ilmiy halollik bo'yicha resurslar taklif qilish
COPE va ICMJE standartlari haqida ma'lumot berish

Oldindan tekshiruv

Barcha maqolalar plagiat tekshiruvidan o'tkaziladi
Ma'lumotlar ishonchliligi baholanadi
Mualliflik va manfaatlar to'qnashuvi deklaratsiyalari talab qilinadi

Shaffoflik

Ochiq ma'lumotlar siyosatini qo'llab-quvvatlash
Pre-registration ni rag'batlantirish
Metodlarni batafsil tavsiflashni talab qilish

Suiiste'molni xabar qilish

Agar siz ilmiy suiiste'mol yoki etik buzilish to'g'risida ma'lumotga ega bo'lsangiz, quyidagi usullardan biri orqali xabar bering:

Elektron pochta

ethics@fardu.uz

Maxfiy forma

Whistleblower formasi

Pochta orqali

FarDU Ilmiy Axborotnoma
Etika komissiyasi
Farg'ona sh., Murabbiylar ko'chasi, 19

Xabar beruvchi himoyasi

Vijdonan xabar bergan shaxslar qasos harakatlaridan himoyalanadi. Anonim xabarlar ham qabul qilinadi va ko'rib chiqiladi. Batafsil: Whistleblower himoyasi siyosati

Ilmiy suiiste'mol siyosati