FARGʻONA VODIYSI SHAROITIDA ENSIFERA VAKILLARINING FAUNASI VA BIOEKOLOGIYASI

Yuldasheva Shoxistaxon Qobiljonovna; Xamidov Abubakir Qodirjon oʻgʻli

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a250

Mualliflar

Yuldasheva Shoxistaxon Qobiljonovna

Farg’ona davlat universiteti Zoologiya va umumiy biologiya kafedrasi dotsenti, biologiya fanlari nomzodi.

https://orcid.org/0000-0002-5386-270X
Xamidov Abubakir Qodirjon oʻgʻli

Farg’ona davlat universiteti tayanch doktoranti

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a250

Kalit so‘zlar:

Toʻgʻriqanotlilar, Ensifera, bioekologiya, fauna, antropogen omillar, tabiiy landshaft, tog’ oldi hududlari, biotop, ozuqa zanjiri.

Annotatsiya

Ushbu maqolada Fargʻona vodiysi hududida uchraydigan uzun moʻylovli toʻgʻriqanotli hasharotlar (Insecta, Orthoptera, Ensifera)ning faunistik tarkibi, bioekologik xususiyatlari hamda antropogen omillar ta’siri keng yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, vodiyning turli biotoplarida Tettigoniidae, Gryllidae, Phaneropteridae va Gryllotalpidae oilalariga mansub 40 dan ortiq tur uchraydi. Ularning yashash joylari, oziqlanish odatlari, hayot sikli va populyatsion dinamikasi tahlil qilindi. Antropogen ta’sirlar, xususan qishloq xo‘jaligi faoliyati, pestitsidlar qo‘llanilishi, urbanizatsiya va iqlim o‘zgarishining hasharotlar populyatsiyasiga ta’siri baholandi. Olingan natijalar qishloq xo‘jaligida zararkunandalarni nazorat qilish, ekotizim monitoringi va biologik xilma-xillikni asrab qolishda muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.

Mualliflar haqida

Yuldasheva Shoxistaxon Qobiljonovna, Farg’ona davlat universiteti Zoologiya va umumiy biologiya kafedrasi dotsenti, biologiya fanlari nomzodi.

Farg’ona davlat universiteti Zoologiya va umumiy biologiya kafedrasi dotsenti, biologiya fanlari nomzodi.
Xamidov Abubakir Qodirjon oʻgʻli, Farg’ona davlat universiteti tayanch doktoranti

Farg’ona davlat universiteti tayanch doktoranti

Adabiyotlar

1. Умаров Б.М. Ўзбекистон тўғриқанотли ҳашаротлари (Orthoptera) фаунаси ва биоэкологияси. - Тошкент: Фан, 1995. - 240 б.

2. Holubec I., Willemse L. Ensifera of Central Asia: Diversity and Distribution. - Journal of Orthoptera Re-search, 2012, №21(2), pp. 45–58.

3. Рахимов А.Ш., Хамидов А.Қ. Фарғона водийси тўғриқанотли ҳашаротларининг биоэкологияси. - «Ўзбекистон биология журнали», 2023, №3, 55–62-б.

4. Chapman R.F. The Insects: Structure and Function. - Cambridge University Press, 2013. - 929 p.

5. Халилов Х.Ш. Фарғона водийсидаги антропоген омилларнинг ҳашаротлар фаунасига таъсири. - «Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш», 2021, №2, 73–79-б.

6. Yuldasheva Sh.Q., Xamidov A.Q. The Magical Voice and Special Characteristics of Gryllidae. - International Journal of Genetic Engineering 2024, 12(6): 128-130.

7. Yuldasheva Sh.Q., Xamidov A.Q. Morphometric characters of the family of Gryllidae in the conditions of the Fergana valley. - Eurasian journal of academic research. if = 7.899 w. Volume 5, Issue 4, April

8. 8.2025.Yuldasheva Sh.Q., Xamidov A.Q. Farg’ona vodiysi sharoitida uchrovchi chirildoqlar (Gryllidae) oilasining morfometrik belgilari. - Xorazm Maʼmun akademiyasi axborotnomasi: ilmiy jurnal.-№7/1 (128) 2025.