TIL VA MADANIYAT O‘RTASIDAGI O‘ZARO TA’SIR:  NAZARIY YONDASHUVLAR VA O‘ZBEKISTON AMALIYOTI

Zokirov Muxtorali Turdaliyevich

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a191

Mualliflar

Zokirov Muxtorali Turdaliyevich

Fargʻona davlat universiteti

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a191

Kalit so‘zlar:

til va madaniyat, lingvistik xilma-xillik, UNESCO, millatlararo muloqot, yuqori kontekstli madaniyat, past kontekstli madaniyat, kommunikativ xulq, etnolingvistika, sotsiologiya, O‘zbekiston.

Annotatsiya

Mazkur maqolada til va madaniyatning o‘zaro uzviy bog‘liqligi, tilning xalq tarixi, qadriyatlari va milliy ongining asosiy tashuvchisi sifatidagi o‘rni yoritiladi. UNESCO ma’lumotlari asosida jahon til manzarasidagi lingvistik xavf darajasi, ko‘p millatli jamiyatlarda til va madaniyat munosabatining dolzarbligi, xususan O‘zbekiston misolida millatlararo totuvlik va til siyosati tahlil qilinadi. Fishman, Sepir–Uorf, Verzbitska, Hall, Hofstede kabi olimlarning nazariy qarashlari asosida madaniyatning kommunikativ xulqqa ta’siri, yuqori va past kontekstli muloqot, murojaat shakllari, salomlashuv, hazil, bilvosita va bevosita nutq kabi hodisalarning madaniy ildizlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari tilning madaniy mazmun tashuvchisi sifatidagi rolini va madaniyatlararo muloqotda uni chuqur anglash zarurligini ko‘rsatadi.

Muallif haqida

Zokirov Muxtorali Turdaliyevich, Fargʻona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, filologiya fanlari nomzodi, professor

Adabiyotlar

1. Edward T. Hall The Silent Language. – New York: Knopf Doubleday Publishing Group, 1990, – 224 b.

2. Fishman J.A. Reversing Language Shift: Theory and Practice of Assistance to Threatened Languages. – Clevedon: Multilingual Matters, 1991. – P. 177–180. (- 421 p.)

3. Gladkova A.N., Larina T.V. Anna Wierzbicka: language, culture and communication // Russian Journal of Linguistics. – 2018. – vol. 22, №4. – P. 717-748.

4.Hofstede G. Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions and Organizations Across Nations. – 2nd ed. – California:Thousand Oaks: Sage Publications, 2001. – P. 33–38.

5.https://kun.uz/news/2017/06/15/uzbekistonda-130dan-ortik-millat-va-elat-vakillari-ail-asab-kelmokda. (murojaat sanasi 25.07.2025)

6.https://www.unesco.org/en/articles/multilingual-education-bet-preserve-indigenous-languages-and-justice# (murojaat sanasi 25.07.2025)

7. Majitova A.T. Linguacultural features of phraseological units in English and Uzbek languages // Academic Research in Educational Sciences. – 2021. Volume 2, Issue 8, – B. 173–174.

8. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi Birinchi bo‘lim birinchi bob 4- modda. https://lex.uz/docs/-6445145

9. Xasanova K.B. Madaniyat va til bog‘liqligi // Ilmiy maqola. – TerDU, 2020. – B. 43–58.

10. Yuldasheva Dilshoda Musayevna. Edvard Sepirning ilmiy merosi: lingvo-kognitiv tahlil. Filol. fan.doktori (DSc) disser. avtoreferati. Farg‘ona, 2024, - 69 b.