logo
O‘zbekcha

TILSHUNOSLIKDA NUTQ ONTOGENEZINING PSIXOLINGVISTIK TADQIQI VA UNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a172

Kalit so‘zlar:

nutq ontogenezi, psixolingvistik tadqiqotlar, nutq, bolalar, til o‘qitish, strategiya, qiyosiy-tahliliy yondashuv

Annotatsiya

Mazkur tadqiqot tilshunoslikda nutq ontogenezini psixolingvistik nuqtayi nazardan o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda nutq qobiliyatining shakllanishi, rivojlanishi va shaxs tilida yuz beradigan yoshga oid o‘zgarishlarni ilmiy asosda tahlil qilish maqsad qilib qo‘yilgan. Tadqiqotning bosh maqsadi – nutqning individual rivojlanish jarayonini psixologik va lingvistik mexanizmlar kesimida yoritish, bolalar nutqini o‘zlashtirish jarayonidagi umumiy qonuniyatlarni ochib berishdan iboratdir. Metodologik jihatdan ishda qiyosiy-tahliliy yondashuv, kuzatuv va eksperimental metodlardan foydalanildi. Shuningdek, bola nutqini kuzatish kundaliklari, lingvistik va psixologik test natijalari, ilg‘or rus va g‘arb olimlarining ilmiy ishlari asosiy manba sifatida tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, nutq ontogenezi nafaqat til tizimi, balki kognitiv rivojlanish, muloqot ehtiyojlari va ijtimoiy omillar bilan ham chambarchas bog‘liqdir. Shuningdek, bolalar nutqida morfologik, sintaktik va leksik rivojlanish bosqichlari muayyan psixolingvistik qonuniyatlarga asoslanishi aniqlangan. Xulosa sifatida, nutq ontogenezini psixolingvistik tadqiq qilish bolalar nutqini shakllantirishda metodik yondashuvlarni takomillashtirish, til o‘qitish jarayonida samarali strategiyalar ishlab chiqish hamda bolalarning kognitiv va kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirish uchun muhim ilmiy-amaliy asos yaratadi.

Muallif haqida

  • Davlatova Hulkaroy Uktamovna, Andijon davlat chet tillari instituti

    Andijon davlat chet tillari instituti, (PhD) dotsent

Adabiyotlar

1. Абу Али ибн Сино. Тиб қонунлари. 3-ж. – Т: А.Қодирий номидаги халқ мероси нашриёти, 1992. – Б. 315.

2. Алишер Навоий. Муҳокаматул луғатайн: https://n.ziyouz.com/books/alisher_navoiy_asarlari/Alisher%20Navoiy.%20Muhokamatul%20lug'atayn.pdf

3. Форобий Абу Наср. Фозил одамлар шаҳри. – Тошкент: А.Қодирий номидаги халқ мероси нашриёти, 1993.– Б. 70.

4. Исхакова Ф. С. Психология и педагогика: учебное пособие / Ф. С. Исхакова. Уфимский государственный университет экономики и сервиса (УГУЭС). – Уфа: Уфимский государственный университет экономики и сервиса, 2015. – 136 с.: табл., схем.: URL: https://biblioclub.ru/index.php?page=book&id=445130; Сафаров Ш. Психолингвистика курси. 2015.

5. Alan Garnham. Psycholinguistics. Psychology Press, 1985.

6. Arnold Gesell. Charles Darwin and Child Development. The Scientific Monthly Vol. 49, No. 6 (Dec., 1939), pp. 548-553 (6 pages) Published by: American Association for the Advancement of Science

7. Boland Julie E.: Review of Willem J. M. Levelt (2012)

8. Bühler Charlotte. 1918. “Über Gedankenentstehung”. Zeitschri für Psychologie und Physiolo-gie der Sinnesorgane. Abteilung 1: Zeitschri für Psychologie 80.129–200.

9. Davlatova Hulkaroy Uktamovna. (2021). Psycholinguistic research of children's speech by scientists. Researchjet Journal of Analisys and Inventions. DOI: https://doi.org/10.17605/osf.io/ud96m Volume 2, Issue 5 May,

10. Davlatova, H. (2022). BOLALARNING AQLI VA NUTQI RIVOJLANISHIDA OILANING TA’SIRI. Scientific journal of the Fergana State University, (1), 51-51.

11. Davlatova Khulkaroy. (2023). The role of psycholinguistics in the study of a foreing languages. international engineering journal for research & development. VOL. 8 NO. 4: VOLUME 8

12. Х.У Давлатова. (2019) The variation of teaching kids to greeting in Uzbekistan and Great Britain. Молодой ученый, (1), 212-213

13. Uktamovna, H. D. (2019). Opportunities for english-speaking voices in the speech of children of the first school age. problems and solutions of advanced scientific research, 1(1), 226-229

14. U. H. Davlatova and D. Rustamova, “The role of psycholinguistics in foreign language education: Language policy in Uzbekistan,” Educational Administration: Theory and Practice, vol. 30, no. 6, pp. 3059-3064, 2024. https://doi.org/10.53555/kuey.v30i6.5974

15. Fazlieva A.J. “The history of psycholinguistics” 1-10-2020 232.

16. Gall Franz Josef. "On the Functions of the Brain and of Each of Its parts: With Observations on the Possibility of Determining the Instincts, Propensities, and Talents, Or the Moral and Intellectual Dispositions of Men and Animals, by the Configuration of the Brain and Head, Volume 1." Marsh, Capen & Lyon. 1835.

17. Tiedemann, Dietrich. 1772. Versuch einer Erklärung des Ursprungs der Sprache. Riga: Johann Friedrich Hartknoch

18. “Wilhelm Maximilian Wundt"” in Stanford Encyclopedia of Philosophy. URL: https://plato.stanford.edu/entries/wilhelm-wundt/

19. https://www.krugosvet.ru/enc/gumanitarnye_nauki/lingvistika/DZHOUNZ_UILYAM.html

20. https://ru.wikipedia.org/wiki/ Руссо, Жан-Жак

21. https://ru.wikipedia.org/wiki/ Пиаже, Жан

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-02-04

Qanday iqtibos keltirish

TILSHUNOSLIKDA NUTQ ONTOGENEZINING PSIXOLINGVISTIK TADQIQI VA UNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI. (2026). Farg’ona Davlat Universiteti Ilmiy Xabarlar Jurnali, 31(6), 172. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a172