TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI

Kaxarova Mavlyuda Mukaramovna

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a165

Mualliflar

Kaxarova Mavlyuda Mukaramovna

filologiya fanlari nomzodi, professor

https://orcid.org/0009-0006-6403-4551

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss6/a165

Kalit so‘zlar:

language, speech, language–speech dichotomy, linguistic unit, speech unit, competence, performance.

Annotatsiya

Mazkur maqolada til va nutq tushunchalari o‘rtasidagi nazariy farqlar hamda ularning lingvistik tadqiqotlarda tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Mualliflar til – ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida jamiyat a’zolari uchun umumiy bo‘lgan abstrakt belgi va qoidalar tizimi ekanligi, nutq esa ushbu tizimning individual va aniq namoyon bo‘lish jarayoni ekanligini ilmiy adabiyotlar asosida yoritadilar. Til va nutqning F. de Sossyur tomonidan asoslangan dixotomiyasi [6], shuningdek, N.Chomskiy tomonidan kiritilgan “kompetensiya” va “perfomans” tushunchalari tahlil qilinib, lisoniy birliklarning til va nutq bosqichlaridagi ko‘rinishlari (fonema – tovush, leksema – so‘z va hokazo) misollar bilan ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, hazrat Alisher Navoiy asarlarida til va nutq mohiyatining o‘ziga xos talqini va zamonaviy lingvistik tadqiqotlar nuqtayi nazaridan mazkur tushunchalarning ahamiyati muhokama qilinadi. Maqolada til va nutqning bir-biriga uzviy bog‘liqligi ta’kidlanib, nazariy va amaliy tilshunoslikda ularni alohida-asosiy jihatlar sifatida tadqiq etish zarurligi ilmiy asoslanadi.

Muallif haqida

Kaxarova Mavlyuda Mukaramovna, filologiya fanlari nomzodi, professor

filologiya fanlari nomzodi, professor

Adabiyotlar

1. Turniyozov B.N. Xorijiy mamlakatlar lingvistik nazariyalari fanini o‘qitishda loyiha ta’lim texnologiyasidan foydalanish. (Uslubiy qo‘llanma). – Samarqand, 2019. – 66 b.

2. Chomsky, N. Aspects of the Theory of Syntax. MIT Press, 1965. – P. 4.

3. https://andifugard.info/competence-vs-performance/#:~:text=%E2%80%9CWe%20thus%20make%20a%20fundamental,course%2C%20and%20so%20on.%20The

4. Uluqov N. Tilshunoslik nazariyasi. – Toshkent: Barkamol fayz mediya, 2016. – B. 107.

5. Yuldashev A.M. Alisher Navoiy asarlarida so‘z tavsifi // FarDU. Ilmiy xabarlar. – 2023. – 2. – B. 374-381.

6. Sossyur F. de. Trudy po yazykoznaniyu – Moskva: Progress, 1977. – B.170.