logo
O‘zbekcha

QORAQALPOG‘ISTON SHAROITIDA QO‘YLAR GELMINTLARI FAUNASI VA ULARNING SISTEMATIK HOLATI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a133

Kalit so‘zlar:

Gelmint, sestodalar, trematodalar, nematodalar, gelmintozlar, antropogen.

Annotatsiya

2021-2024 yillar davomida Qoraqalpog‘istonining turli hududlarida olib borilgan tadqiqot ishlarimiz natijasida qo‘ylarda 34 ta turga kiruvchi gelmintlar aniqlandi. Shulardan Fasciola gigantica turi qo‘ylarning jigari bilan bir qatorda, ularning o‘pkasida ham parazitlik qilishligini MDH da birinchi marta va  13 ta turi Qoraqalpog‘istonda birinchi marta qayd etildi. Qo‘ylarda parazitlik qiladigan 34 tur gelmintlar 24 ta avlodga, 15 ta oilaga, 9 ta turkumga, 3 ta sinfga va hayvonot dunyosining 2 ta  tipiga mansubligi aniqlandi. Aniqlangan gelmintlardan eng ko‘p turi, ya’ni 24 ta turi nematodalar sinfiga (70,6%), 7 ta turi sestodalar sinfiga (20,6%) va 3 ta turi trematodalar sinfiga (8,8 %) kirishligi, 34 tur gelmintlardan 21 turi (61,8%) geogelmintlar va 13 turi (38,2%) biogelmintlar ekanligi ma’lum bo‘ldi.

Mualliflar haqida

  • Dadayev Saydulla Dadaevich, Nizomiy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti

    Nizomiy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti, b.f.d., professor

  • Paluaniyazova Dilbar Allaniyazovna, Berdaq nomidagi Qoraqalpog‘iston davlat universiteti

    Berdaq nomidagi Qoraqalpog‘iston davlat universiteti, b.f.f.d.(PhD), docent v.b.

Adabiyotlar

1. Азимов Д.А., Дадаев С.Д., Акрамова Ф.Д., Сапаров К.А. Гельминты жвачных животных Узбекистана. -Ташкент: фан, 2015. - 223 с.

2. Дадаев С.Д. Эколого-географические особенности гельминтов домашних копытных животных юга Узбекистана. Автореферат кандидатской диссертации. М., 1978. 24 с.

3. Дадаев С.Д. Гельминты позвоночных подотряда Ruminantia Scopoli, 1777 фауны Узбекистана. Авто-реферат докторской диссертации. Ташкент, 1997. 56 с.

4. Иргашев И.Х. Гельминты и гельминтозы каракульских овец. Монография. -Ташкент: Фан, 1973. 283 с.

5. Султанов М.А., Азимов Д.А., Гехтин В.И., Муминов П.А. Гельминты домашних млекопитающих Узбекистана. Монография. –Ташкент: Фан, 1975. 184 с.

6. Дадаев С.Д.,. Палуаниязова Д.А., Тлепова Г.Ж. Ўзбекистоннинг турли минтақаларида қўйлар (Ovis aries L.) гельминтлари ўрганилишининг ҳозирги ҳолати. “Хоразм Маъмун академияси ахборотномаси” №9/1 (93) 2022 й., сентябрь, Б. 65-71.

7. Дадаев С.Д., Палуаниязова Д.А. Особенности фауны гельминтов мелкого рогатого скота в зависимо-сти от ландшафтно-географических условий Узбекистана. Современные проблемы общей и прикладной пара-зитологии. Сборник научных статей по материалам ХВИ национальной научно-практической конференции па-мяти профессора В.А. Ромашова (27-28 октября 2022 г.). «Воронежский государственный заповедник», стр. 23-29.

8. Султанов М.А., Сарымсаков Ф.С., Муминов П.А. и др. Гельминты животных Каракалпакской АССР. В кн. “Паразиты животных и человека низовьев Амударьи”- Ташкент, Изд-во “Фан”, 1969. С. 3-66.

9. Пулатов Г.С., Утепов А.Д. Особенности сезонной и возрастной динамики мониезиоза коз и овец в полупустынной зоне Каракалпакии.-Матер. юбил. конф., посвященной 50-летию УзНИВИ, 1976, ч. 2, С. 33-36.

10. Азимов Д.А., Исакова Д.Т., Дадаев С.Д., Меркутов Е.Н., Кожабаев М.К. Экология трематод позвоночных фауны Узбекистана // Узбекский биологический журнал. Ташкент, 1991. №3. С. 48-52.

11. Шакарбоев Э.Б. Ўзбекистонда умуртқали ҳайвонлар трематодалари (тур таркиби, циркуляция йўллари, эколого-биологик хусусиятлари).: Автореф. дисс. ... докт. биол. наук. -Тошкент, 2009. -38 с.

12. Скрябин К.И. Метод полных гельминтологических вскрытий позвоночных, включая человека. М.: Изд. МГУ, 1928. -45 с.

13. Котельников Г.А. Гельминтологические исследования животных и окружающей среды. Справочник. Москва: Колос, 1983. -208 c.

14. Акбаев М.Ш. Практикум по диагностике инвазионных болезней сельскохозяйственных животных. Москва: Колос, 2006. -434 c.

15. Ивашкин В.М., Орипов А.О., Сонин М.Д. Определитель гельминтов мелкого рогатого скота. -М., «Наука», 1989. 255 с.

16. Шульц Р.С., Гвоздев Е.В. Основы общей гельминтологии. -Москва: Наука, 1970. -Т.1. -491 с.

17. Черепанов А.А., Москвин А.С., Котельников Г.А., Хренов В.М. Дифференциальная диагностика гельминтозов по морфологической структуре яиц и личинок возбудителей. Москва: Колос, 1999. -76 с.

18. Anderson R.K. Nematode parasites of vertebrates: their development and transmission. - New York: CAB International, 2000. - 650 p.

19. Банков Д. Находка Fasciola hepatica в матке и влагалище коровы. Изв. на центр. Хельминтолог. лаборатория, кн. 4. София, изд. Болгар. Академ. наук, 1959.-C. 79-83.

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-01-27

Qanday iqtibos keltirish

QORAQALPOG‘ISTON SHAROITIDA QO‘YLAR GELMINTLARI FAUNASI VA ULARNING SISTEMATIK HOLATI. (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(5), 133. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a133