logo
O‘zbekcha

FARG‘ONA VILOYATI(FARG‘ONA SHAHAR, BUVAYDA TUMANI) DA O‘SADIGAN TRIBULUS TERRASTRIS (TEMIRTIKAN) O‘SIMLIGINING KIMYOVIY VA ELEMENTAR TARKIBI, XALQ TABOBATIDAGI O‘RNI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a119

Kalit so‘zlar:

temirtikan poyasi, ildizi, ekstraksiya, o‘simlik xomashyosi, kimyoviy komponentlar.

Annotatsiya

Ushbu maqolada xalq orasida temirtikan nomi bilan tanilgan Tribulus terrastris o‘simligining xalq tabobatidagi ahamiyati va kimyoviy tarkibi chuqur o‘rganilgan. Tadqiqotlar natijasida ushbu o‘simlikning tanasidan to ildizigacha shifobaxsh xususiyatlarga ega ekanligi aniqlangan. Ayniqsa, o‘simlik tarkibidagi saponinlar, flavonoidlar va alkaloidlar kabi biologik faol birikmalar uning terapevtik xususiyatlarini belgilaydi. Maqolada kattalarda uchraydigan bo‘g‘imlardagi og‘riq bilan og‘rigan bemorlarni davolashda Tribulus terrastris‘dan foydalanish usullari ham ko‘rsatib o‘tilgan. Ushbu o‘simlikning keng tarqalganligi va qimmatli xususiyatlari uni zamonaviy farmakologiya va an‘anaviy tibbiyot uchun muhim manbaga aylantiradi. Tadqiqot natijalari o‘simlikka asoslangan dorivor vositalarni ishlab chiqishga zamin yaratadi.     

Mualliflar haqida

  • Xoldarov Ilyosjon Ibrohimjon o‘g‘li, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, tayanch doktarant

  • Mamatqulova Surayyoxon Abdusamatovna, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti, k,f,d professor

Adabiyotlar

1. Toshkent Farmasevtika instuti “Tarkibida yurak glikazidlari saqlovchi dorivor o‘simliklar va mahsulotlar va tarkibida saponinlar saqlovchi dorivor o‘simliklar va mahsulotlar” o‘quv-uslubiy qo‘llanma (28-29-betlar)

2. Kostova I, Dinchev D. Saponins in Tribulus terrestris - chemistry and bioactivity. Phytochem. Rev, 2005; 4: 111-137. [Kostova I, Dinchev D. Tribulus terrastrisdagi saponinlar-kimyoviy va bioaktiv moddalar qatori, 2005;4:111-137.]

3. M.Nabiyev. Shifobaxsh giyohlar. Toshkent, “Fan” nashriyoti, 1980-yil

4. S.M.Mustafoyev. Botanika. Toshkent: “o‘zbekiston” 2002

5. X.X.Xolmatov, Z.H.Xabibov o‘zbekistonning shifobaxsh o‘simliklari. Toshkent “Meditsina” nashriyoti 1976-yil

6. M.Nabiyev, V.Shalnev, A.Ibrohimov Shifobaxsh ne‘matlar Toshkent, “Meditsina” nashriyoti 1989-yil

7. Xujaev V.U. Turg‘unov K.K. Toshxodjaev B. Aripova S.F. Arundo donaksining alkaloidlari. XIV. N-metil-tetrahidro-b-karbolinning kristalli va molekulyar tuzilishi 2003.226-227 Tabiiy birikmalar kimyosi

8. www.chemistry.ru

9. A.P. Orexov. Ximiya alkoloidov. M., 1953 g.

10. Dj. Qurbanov., I.M. Saytbaeva. Vestnik KK Fan, UzSSR, №2 1974g.

11. S.Yu. Yunusov, Alkolidi. Tashkent, 1974

12. F.I.Ivanov. Dikorastushie lekarstvennie rasteniya Uzbekistana. Tashkent, 1949y

13. Kimyo va kimyo texnologiyasi «3» 2010 yil

14. Shaxidoyatov X.M. Xinazalini - 4; ix biologicheskix aktivnost» Tashkent Fan, 1988.

15. Kuryazov Sh., Muxammedov N.S., Shoxidoyatov X.M , XPS 2008, 3

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-01-27

Son

№ 5 (2025): FarDu ilmiy xabarlar jurnali (TABIIY FANLAR)

Bo‘lim

Chemistry

Litsenziya

Mualliflik huquqi (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Creative Commons License

Ushbu ish Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan.

Qanday iqtibos keltirish

FARG‘ONA VILOYATI(FARG‘ONA SHAHAR, BUVAYDA TUMANI) DA O‘SADIGAN TRIBULUS TERRASTRIS (TEMIRTIKAN) O‘SIMLIGINING KIMYOVIY VA ELEMENTAR TARKIBI, XALQ TABOBATIDAGI O‘RNI. (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(5), 119. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a119
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC