REPTILIYALAR - QUSHLARNING O‘LJASI SIFATIDA
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a187Kalit so‘zlar:
: reptiliya, ov obyekti, qush, trofik struktura, arid zona, O‘zbekistonning cho‘l hududi.Annotatsiya
Aksariyat qushlarning ozuqa ratsionida reptiliyalar asosiy obyekt sifatida namoyon bo‘lmasada, qurg‘oqchil iqlim mintaqalaridagi cho‘l ekotizimlarda tarqalgan populyatsiyalarda ushbu sinf vakillari muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu maqolada O‘zbekistonning cho‘l hududlarida yashovchi reptiliyalarning 13 turi turli ekologik guruhga kiruvchi 32 turdagi qushlar uchun o‘lja bo‘lishi haqida so‘z boradi. Yirtqich-o‘lja munosabatlarida suv ilon Natrix tessellata eng kam (3) turdagi, eng yuqori ko‘rsatkich – dasht agamasi Trapelus sanguinolentus (24) va tez kaltakesakcha Eremias velox (24) aksariyat qush turlari tomonidan ovlanishi aniqlandi. O‘rta Osiyo cho‘l toshbaqasi Testudo horsfieldi, bo‘z echkemar Varanus griseus, qum bo‘g‘ma iloni Eryx miliaris, sharq bo‘g‘ma iloni Eryx tataricus va pallas chipor iloni Elaphe sauromates kamyob tur sifatida muhofazaga muhtojligini inobatga olib, ularning tabiiy kushandalari sifatida qushlar bilan trofik munosabatlarini chuqurroq tahlil qilish qurg‘oqchil mintaqalar ekotizimlarining dinamikasini va tabiiy muvozanatni saqlashning ahamiyatini to‘laroq tushunishga yordam beradi.
Adabiyotlar
1. Ramanujam E.M. On the prey of the Indian Eagle Owl Bubo bengalensis (Franklin, 1831) in and around Pondicherry, southern India. Zoos print Journal. 2006. 21(5). – P. 2231-2240.
2. Al Ghamdi A.R., Alshammary T., Al Gethami F., Al Boug A., Al Jbour S., Abu Baker M.M., Amr Z.S. Diet of Pharaoh Eagle-Owl, Bubo ascalaphus, from Ara’r region, northern Saudi Arabia. Ornis Hungarica, 2023. – №31(2). – P. 226-235.
3. Захидов Т.З. Биоценозы пустыни Кызылкум. – Ташкент: Фан, 1971. – 302 с.
4. Мекленбурцев Р.Н., Сагитов А.К., Кашкаров Д.Ю., Митропольский О.В., Фоттелер Э.Р., Третьяков Г.П., Остапенко М.М., Назаров А.П. Птицы Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1987. – Том 1. – 291 с.
5. Мекленбурцев Р.Н., Митропольский О.В., Фоттелер Э.Р., Третьяков Г.П., Фундукчиев С.Э., Назаров А.П., Сагитов А.К. Птицы Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1990. – Том 2. – 290 с.
6. Кашкаров Д.Ю., Лановенко Е.Н., Фоттелер Э.Р., Остапенко М.М., Сагитов А.К., Шерназаров Э., Бакаев С.Б., Третьяков Г.П., Митропольский О.В., Мекленбурцев Р.Н. Птицы Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1995. – Том 3. – 276 с.
7. Лановенко Е.Н. Филин Bubo bubo в пустыне Кызылкум в районе озеро Айдаркуль. Русский орнитологический журнал. 2014. – Том 23, Экспресс-выпуск 994. – С. 1335.
8. Быкова Е.А., Есипов А.В. Изменение биоразнообразия мелких млекопитающих в условиях урбаценозов по данным анализа погадок ушастой совы // Теорические и прикладные проблемы сохранения биоразнообразия животных Узбекистана. – Ташкент, 2013. – С. 18.
9. Быкова Е.А., Есипов А.В., Вашетко Э.В., Гашев С.Н., Ганниева Г.Ж. // Анализ погадок хищных птиц на территории бывших островов Аральского моря // Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы науки и образования в области естественных и сельскохозяйственных наук». – Петропавловск, 2020. – С. 32-36.
10. Быкова Е.А., Есипов А.В. Мелкие млекопитающие плато Устюрт в питании филина Bubo bubo // Русский орнитологический журнал, 2021. – Том 30. – №2095. – С. 3517-3519.
11. Бондаренко Д.A. Среднеазиатская черепаха, Agrionemys horsfieldii (Gray, 1844), в питании позвоночных животных Средней Азии: итоги изучения проблемы. Современная герпетология, 2013. – Том 13. – Вып. 1/2. – С. 3-21.
12. Ёркулов Ж.М. Новые данные о гнездовании беркута Aquila chrysaetos в Бухарской области Узбекистана. Русский орнитологический журнал, 2021. – Том 30, Экспресс-выпуск 2094: – С. 3479-3482.
13. Ёркулов Ж.М., Арепбаев И.М., Турдыбаев К.П., Оринбаев Д.Ж. Экология гнездования и питания курганника Buteo rufinus в условиях Центрального Устюрта // Материалы V республиканской научно-практической конференции на тему: «Зоологическая наука Узбекистана: современные проблемы и перспективы развития». – Ташкент, 2023. – С. 292-296.
14. Ёркулов Ж.М., Быкова Е.А., Есипов А.В. К вопросу о питании филина Bubo bubo пустыни Аралкум // «Зоологическая наука Узбекистана: современные проблемы и перспективы развития» материалы VI республиканской научно-практической конференции. – Ташкент, 2024. – С. 329-334.
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2025 Scientific journal of the Fergana State University

Ushbu ish Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan.