logo
O‘zbekcha

FARG‘ONA VODIYSINING TURLI LANDSHAFT HUDUDLARIDAGI LYMANTRIA DISPAR POPULYATSIYASINING MAVSUMIY DINAMIKASI

Авторы

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a201

Ключевые слова:

Lymantria dispar, tengsiz ipakchi, populyatsiya dinamikasi, iqlim omillari, Farg‘ona vodiysi, zararkunanda.

Аннотация

Ushbu maqolada Farg‘ona vodiysining turli landshaft sharoitlarida Lymantria dispar (tengsiz ipakchi) populyatsiyasining mavsumiy dinamikasi hamda iqlim omillarining zararkunanda soni va zarar yetkazish darajasiga ta’siri o‘rganilgan. 2022–2024-yillarda cho‘l, adir va tog‘ oldi hududlarida olib borilgan dala va laboratoriya kuzatuvlari natijalariga ko‘ra, bahor faslining issiq va quruq kelishi lichinkalarning erta va ommaviy chiqishiga, populyatsiyaning tez ko‘payishiga olib kelishi aniqlandi. Aksincha, nisbatan nam va salqin ob-havo lichinkalar o‘limining ortishi hamda populyatsiya sonining pasayishi bilan kechdi. 2023-yilda vodiyning tog‘ oldi o‘rmonli hududlarida zararkunandaning ayniqsa yuqori zichligi qayd etilib, mevali va o‘rmon daraxtlariga sezilarli darajada zarar yetkazganligi kuzatildi. Tadqiqot natijalari L. dispar ning Farg‘ona vodiysi sharoitidagi mavsumiy rivojlanish sikllarini chuqurroq tushunish va zararkunandaga qarshi kurash strategiyalarini takomillashtirish uchun xizmat qiladi.

Биография автора

  • Moxidabonu Masodiqova, Farg‘ona davlat universiteti

    Farg‘ona davlat universiteti tadqiqotchisi

Библиографические ссылки

1. Boukouvala, M. C., Kavallieratos, N. G., Skourti, A., Pons, X., Alonso, C. L., Eizaguirre, M., Fernandez, E. B., Solera, E. D., Fita, S., Bohinc, T., Trdan, S., Agrafioti, P., & Athanassiou, C. G. (2022). Lymantria dispar (L.) (Lepidoptera: Erebidae): Current Status of Biology, Ecology, and Management in Europe with Notes from North America. Insects, 13(9), 854. https://doi.org/10.3390/insects13090854

2. Shamuratova N. G. Gypsy moth (Lymantria dispar L. ) population in Uzbekistan and pathogenicity of the nuclear polyhedrosis virus // Agriculture. Текст научной статьи по специальности «Биологические науки». –C. 210-212. https://cyberleninka.ru/article/n/gypsy-moth-lymantria-dispar-l-population-in-uzbekistan-and-pathogenicity-of-the-nuclear-polyhedrosis-virus/viewer

3. Haynes, K.J., Liebhold, A.M., Lefcheck, J.S. et al. Climate affects the outbreaks of a forest defoliator indirectly through its tree hosts. Oecologia 198, 407–418 (2022). https://doi.org/10.1007/s00442-022-05123-w

4. Latifovic L., Altaf A.M. The impact of spongy moth (Lymantria dispar dispar) defoliation on carbon balance of a temperate deciduous forest in North America // Agricultural and Forest Meteorology, Volume 354, 2024, 110076, https://doi.org/10.1016/j.agrformet.2024.110076.

5. Ananko GG, Kolosov AV, Martemyanov VV. Rock Microhabitats Provide Suitable Thermal Conditions for Overwintering Insects: A Case Study of the Spongy Moth (Lymantria dispar L.) Population in the Altai Mountains. Insects. 2022 Aug 8;13(8):712. doi: 10.3390/insects13080712. PMID: 36005337; PMCID: PMC9409708.

6. O‘simliklarni himoya qilish / Xamrayev va b. / -Toshkent: Cho‘lpon, 2013. - 336 b.

7. Shermatov M.R. Farg‘ona vodiysi agroekotizimlari tangachaqanotli hasharotlari (Insecta, Lepidoptera) // Biol. fan. dokt. ...diss. avtoref. –Toshkent, 2024. – 26 b.

8. Zokirov I.I. Markaziy Fargʻonaning sabzavot-poliz ekinlari hasharotlari faunasi va ekologiyasi // Biol.fan. dokt. diss. -Toshkent, 2019. - 200 b.

9. Population Cycle – Spongy Moth in Wisconsin

Опубликован

2026-01-23

Выпуск

Раздел

Биология

Как цитировать

FARG‘ONA VODIYSINING TURLI LANDSHAFT HUDUDLARIDAGI LYMANTRIA DISPAR POPULYATSIYASINING MAVSUMIY DINAMIKASI. (2026). Научный вестник Ферганский государственный университета, 31(3), 201. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss3/a201