LANDSHAFT VA UNDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARINING HUDUDIY JIHATLARI (FARG‘ONA VILOYATI MISOLIDA)

Doniyor Moʻminov

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a142

Authors

G‘ulomovich

Qoʻqon davlat universiteti

https://orcid.org/0000-0002-4167-0735

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a142

Keywords:

tabiat, ekologiya, tabiiy resurslar, yer resurslari, geoekologiya, tabiat komponenti, balandlik mintaqasi, xo‘jalik.

Abstract

Bugungi kunda tabiiy landshaftlar antropogen ta’sir natijasida o‘z xususiyatini yo‘qotib bormoqda. Tabiat elementlaridan ilmiy asosda foydalanish ekologik havfsiz, iqtisodiy samarali natijalarga erishishga asos bo‘ladi. Mazkur ishda tabiiy landshaftlardan foydalanishning hududiy jihatlarini tadqiq etish asosiy maqsad qilib olingan. Yer resurslarini o‘rganishning tabiiy, iqtisodiy, ijtimoiy geografik omillarni hisobga olish zaruriyati to‘g‘risida ma’lumotlar tahlil etilgan. Resurslardan samarali va ekologik xavfsiz foydalanish jihatlariga ahamiyat qaratilgan. Tadqiqotni amalga oshirishda hududiylik, landshaft-ekstrapolyatsiya, taqqoslash, kartografik usullardan kenf foydalanilgan. Tabiiy landshaftlar xususiyatiga ko‘ra balandlik zonalari bo‘yicha mintaqalarga ajratilgan. Har bir mintaqa komponentlarining tabiiy geografik xususiyatlari o‘rganilgan va mazkur xususiyatlaridan kelib chiqib xo‘jalikda foydalanish turlari tavsiya qilinadi. Farg‘ona viloyati hududi to‘rtta balandlik mintaqasiga ajratiladi. Xususan, balandligi 350-400 metr bo‘lgan birinchi mintaqa hududlarida o‘ziga xos geoekologik-landshaft ko‘rsatkichlari mavjud. Ikkinchi mintaqa esa yoyilmalarning markaziy qismini egallagan dengiz sathidan balandligi 400-600 metr bo‘lgan qiya tekislik rel’yefiga ega bo‘lga hududlarni o‘z ichiga oladi. Tadqiqot ishida tabiatdan foydalanishda har bir mintaqaning hududiy jihatlarini inobatga olish borasida tavsiyalar berilgan. Hududdagi mavjud geografik-ekologik holatni baholash va xo‘jalik yuritishda geoekologik yondashuvlarga asoslanish muhimdir.

Author Biography

G‘ulomovich, Qoʻqon davlat universiteti

Qoʻqon davlat universiteti, geografiya fanlari nomzodi, dotsent

References

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017- yil 7-fevraldagi Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar strategiyasi toʻg‘risidagi PF-4947-sonli Farmoni. Oʻzbekiston Respublikasi qonun xujjatlari toʻplami. 2017-y.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yerlar degradatsiyasiga qarshi kurashishning samarali tizimini yaratish chora-tadbirlari toʻg‘risida” qarori. 10.06.2022-yil.

3. Аҳмадалиев Ю.И. Ер ресурсларидан қишлоқ хўжалигида фойдаланишнинг ҳудудий ташкил этилишини такомиллаштириш (Фарғона водийси мисолида): География фанлари доктори илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертatsiя. Т.: 2007. – 334 б.

4. МЎМИНОВ Д.Ғ. ҚИШЛОҚ ЖОЙЛАРНИНГ ГЕОЭКОЛОГИК-ХЎЖАЛИК ҲОЛАТИ ВА УНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ (Фарғона вилояти мисолида). География фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун ёзилган диссертaци. Тошкент. 2012.

5. Muminov Doniyor Gulomovich. Improvement of territorial organization of the use of nature. International Journal of Research.e-ISSN: 2348-6848. p-ISSN: 2348-795X. Volume 06 Issue 04. April 2019.

6. Doniyor G‘ulomovich Mo‘minov. Geoekologik muammolarni bartaraf etishda agrodemografik bosimni hisobga olish. Academic research in educational sciences. volume 2 | ISSUE 3 | 2021 ISSN: 2181-1385 Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723.

7. Kuzibayeva Ozodxon Mahmudovna, Muminov Doniyor Gulomovich. Some issues of socio-economic geographical study of rural areas. TJG - Tematics journal of Geography. Vol-5-Issue-1-2021. ISSN – 2277-2995. http:thematics journals. in UIF 2020= 6.722 IFS 2020 = 7.652.

8. Мўминов Д.Ғ.Улучшение геоэколого-хозяйственного состояния сельской местности путём оптимизatsiи агродемографического давления. “Ilm sarchashmalari”. Urganch davlar universitetining ilmiy-nazariy, metodik jurnali. 2022-4.

9. Mo‘minov Doniyor Gʻulomovich. Geoecological mapping of land resources. Web of scientist: international scientific research journal. ISSN: 2776-0979, Volume 3, Issue 3, March, 2022. Impact Factor-7,565.

10. Муминов Д.Г. М.Гуломжонов. Ландшафтно-экологические аспекты использования земельных ресурсов. Международный Молодёжный научный форум “Парадигмы естественно-научного образования и науки в целях устойчивого развития” КазНПУ. Алматы. ноябрь, 2022. 146-150-ст.

11. Moʻminov Doniyor G‘ulomovich. Fargʻona viloyati ekoturistik imkoniyatlarini baholashning bazi jihatlari. FarDU. ILMIY XABARLAR – НАУЧНЫЙ ВЕСТНИК. ФЕРГУ. 2024. 1-son.

12. Moʻminov Doniyor G‘ulomovich. Tabiiy landshaftlardan iqtisodiy – ijtimoiy geografik foydalanishning bazi masalalari. ILMIY XABARLAR – НАУЧНЫЙ ВЕСТНИК. ФЕРГУ. 2024. 1-son.

13. Odiljon Tobirov, Doniyor Muminov va b. IDENTIFICATION OF MUDFLOW-PRONE AREAS IN THE SHAKHIMARDAN TOURIST AND RECREATION ZONE USING MULTI-CRITERIA ANALYSYS AND GIS. GEOGRAFICHY CASOFIS / GEOGRAPHICAL JOURNAL. 76. [2024] 3. 01-02. DOI: https://doi.org.10.31577/geogrcas.2024.76.3.00.