XALQ DOSTONLARIDA OTLARNING HARB ISHIDAGI O‘RNI  (tarixiy-elshunoslik tahlili)

Muxtorjon Tolibboyev

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a67

Authors

Qosimjon o‘g‘li

O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti

https://orcid.org/0009-0007-3691-492X

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a67

Keywords:

doston, baxshi, harb ishi, Boychibor, G‘irko‘k, Jiyron, Qora qashqa, bedov, arqun, Oltin qoboq, Boburnoma, Alpomish, “Arpali” ko‘l, Rustamxon, otliq qo‘shin, sayis, harbiy hiyla.

Abstract

Ushbu maqolada xalq og‘zaki ijodining nodir na’munalari bo‘lgan xalq dostonlaridagi ot obrazining harb ishidagi ahamiyati moddiy va yozma manbalarga tayangan holda tahlil qilingan. Turkiy xalqlarda otlarga bo‘lgan munosabat harbiy sohada alohida ahamiyatga ega. Otlarning qanday tanlanishi, harbiy o‘yinlarda ularning ishtiroki, otliq bo‘linmalarning qo‘shingdagi o‘rni, shuningdek, harbiy usul va hiylalarda otlarning vazifalari to‘g‘risida fikrlar bildirilgan. Xalq dostonlari ham tarixiy va elshunoslik manbai o‘laroq fanga xizmat qilishi dalillangan.

Author Biography

Qosimjon o‘g‘li, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti

O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti tayanch doktoranti

References

1. Ashirov A. O‘zbek xalq turmush tarzi va og‘zaki ijodida ot kulti // Uzbekistan: Language and culture. 2023-yil 1-son. – B. 98.

2. Turdimov Sh. Epos va etnos. – Toshkent: O‘zbekiston, 2011. – B. 96.

3. Zarifov. H. O‘zbek xalq dostonlarining tarixiy bo‘yicha tekshirishlar. Jangovor ot obrazining qadimiy asoslariga doir // O‘zbek xalq og‘zaki ijodi bo‘yicha tadqiqotlar. 4-kitob. Po‘lkan shoir. – Toshkent: 1976. – B. 65.

4. Husanova Sh. Qadimgi Farg‘onaning samoviy tulporlari // FarDU. Ilmiy xabarlar. 2022. №1. – B. 142.

5. Tilavov A. O‘zbek xalq dostonlaridagi ot obrazining tarixiy asoslari va badiiy talqini: Filol. fanlari nomz… diss.: Toshkent, 2000. – B. 47 – 48, 92.

6. Mahmud Qoshg‘ariy. Devonu lug‘otit turk. – Toshkent: G‘ofur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2017. – B. 56.

7. Umar Xayyom. Navzo‘znoma. – Toshkent: Mehnat, 1990. – B. 43.

8. Rustamxon. doston. / Xalq og‘zaki ijodi turkumidan. – Toshkent: Zukko kitobxon, 2021. – B. 38.

9. Norbo‘tayev P. Janubiy O‘zbekiston aholisi etnik xususiyatlarining xalq dostonlarida aks etishi: Tarix fanlari dok... diss.: Termiz, 2021. – B. 69.

10. Oltin qoboq (dostonlar). J.39. Xalq ijodi yodgorliklari. – Toshkent: Renessans press, 2024. – B. 5, 17.

11. Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma. – Toshkent: Sharq, 2002. – B. 135.

12. Azizov A. Ot bilan bog‘liq milliy o‘yinlar tarixi va madaniyati // Madaniyatshunoslik va nomoddiy madaniy meros ilmiy-tadqiqot instituti. 2025. № 1. – B. 98.

13. Gulqizoy. doston / “Go‘ro‘gli” dostonlari turkumidan. – Toshkent: Oltin qalam, 2024. – B. 94.

14. Alpomish. J.1. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi yodgorliklari. – G‘ofur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2015. – B. 117.

15. Erali va Sherali. doston. – Toshkent: Oltin qalam, 2023. – B. 256.

16. Oysuluv; Oychinor; To‘lg‘onoy; Xushidoy, Yakka Ahmad: dostonlar. – Toshkent: Adabiyot va san’at nashriyoti, 1984. – B. 99.

17. Sharofiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma. – Toshkent: Sharq, 1997. – B. 6.