SHOXIMARDON HUDUDIDA O‘SUVCHI OLOY XIYOLI (PHYSOCHLAINA ALAICA) O‘SIMLIGI BIOEKOLOGIYASI

Rasulov Nuriddin Ergashaliyevich Rasulov Nuriddin Ergashaliyevich

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a159

Authors

Rasulov Nuriddin Ergashaliyevich

Farg‘ona davlat universiteti

https://orcid.org/0009-0008-9001-5113

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a159

Keywords:

Oloy xiyoli (Physochlaina alaica), bioekologiya, endemik tur, Shoximardon, Qizil kitob, populyatsiya, fenologiya, muhofaza, Oloy tizmasi, floristik monitoring.

Abstract

Ushbu maqolada Farg‘ona viloyatining Shoximardon hududida uchraydigan noyob va endemik o‘simlik turi - Oloy xiyoli (Physochlaina alaica Korotkova ex Kovalevsk.)ning bioekologik xususiyatlari o‘rganildi. Tadqiqotdan ko‘zlangan asosiy maqsad tur yashash muhiti, fenologiyasi, populyatsion holati va tahdid omillarini aniqlashdan iborat. Metod sifatida stasionar kuzatuv, GPS xaritalash, floristika tahlil va statistik qayta ishlash usullari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ushbu tur 1700–2500 m balandlikda joylashgan soyali va nam tog‘ etaklarida tarqalgan bo‘lib, uning populyatsiyasi parchalanma holatda saqlanmoqda. Xulosa tariqasida bu turning saqlanishi uchun monitoring tizimi va ekoturizm asosida muhofaza choralari taklif qilindi.

Author Biography

Rasulov Nuriddin Ergashaliyevich, Farg‘ona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi yo‘nalishi talabasi

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Qizil kitobi, I jild: O‘simliklar – Toshkent, “Chinor ENK” ekologik noshirlik kompaniyasi, 2019. 113-bet.

2. Kovalevskaya G.P. Rod Physochlaina. – Flora SSSR, t. 22. 1967.

3. Abdullayeva R.X. O‘zbekistonda endemik turlar morfologiyasi. – Biologiya va tibbiyot jurnali, №1(85). 2020.

4. Флора Узбекистана, Вол. ИХ. – Ташкент: Наука, 1970.

5. Gulisorova G.Z. Tog‘-o‘simlik tizimlarida muhofaza strategiyalari. – Ekologik tadqiqotlar jurnali, 2022.

6. Tojimatov A.T. Botanika asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti, 2021.

7. Davidov M.A., Raximova M.A. Qizil kitobga kiritilgan oloy xiyoli - (Physochlaina alaica) oʻsimligi haqida amalga oshirilgan qisqacha ma’lumotlar tavsifi - World of Science November,Volume-7, Issue-11, 2021.

8. Usmanxo‘djayev A, Basitxanova E.I., Pratov O‘.P., Djabbarov A. “O‘zbekistonda o‘sadigan shifobaxsh o‘simliklarning etimologik zamonaviy Ensiklopediyasi” – Toshkent, Yangi asr avlodi, 2018.