Preprint siyosati

1. Preprint nima?

Preprint — bu rasmiy taqriz (peer review) jarayonidan o'tmagan ilmiy maqolaning versiyasi bo'lib, maxsus preprint serverlarida erkin ko'rinishda joylashtiriladi. Preprintlar ilmiy jamoaga yangi natijalarni tezkor tarzda yetkazish va dastlabki fikr-mulohaza olish imkonini beradi.

2. Jurnal pozitsiyasi

FarDU ilmiy xabarlari quyidagi pozitsiyani egallaydi:

• Preprintlarni qabul qilamiz: Preprint serverida joylashtirilgan maqolalar jurnalga yuborilishi mumkin.
• Takroriy nashr hisoblanmaydi: Preprint jurnalda nashr etilgan maqola bilan bir xil hisoblanmaydi va plagiat yoki takroriy nashr sifatida baholanmaydi.
• Taqriz majburiy: Preprint mavjudligidan qat'i nazar, barcha maqolalar standart peer review jarayonidan o'tadi.

3. Ruxsat etilgan preprint serverlari

Quyidagi preprint serverlarida joylashtirilgan maqolalar qabul qilinadi:

Umumiy serverlar:

• SSRN — ijtimoiy fanlar va gumanitar fanlar.
• Zenodo — barcha fanlar.
• OSF Preprints — barcha fanlar.
• Research Square — barcha fanlar.

Sohaviy serverlar:

• arXiv — fizika, matematika, kompyuter fanlari.
• bioRxiv — biologiya fanlari.
• medRxiv — tibbiyot fanlari.
• PeerJ Preprints — biologiya va tibbiyot.
• EdArXiv — ta'lim fanlari.
• PsyArXiv — psixologiya.

4. Mualliflar uchun qoidalar

4.1. Jurnalga yuborishdan oldin

• Maqolani preprint serveriga joylashtirishingiz mumkin.
• Preprint DOI yoki URL havolasini submission jarayonida ko'rsating.
• Preprint versiyasi va jurnalga yuborilgan versiya orasidagi farqlarni tushuntiring.

4.2. Taqriz jarayonida

• Preprint versiyasini yangilashingiz mumkin, lekin jurnalni ogohlantirishni unutmang.
• Taqrizchilar izohlariga asoslangan muhim o'zgarishlarni preprint versiyasiga ham kiritishni tavsiya qilamiz.

4.3. Nashrdan keyin

• Preprint sahifasiga jurnalda nashr etilgan versiyaga havola qo'shing (masalan: "Published in FarDU ilmiy xabarlari: [DOI]").
• Preprint va nashr etilgan versiya orasidagi muhim farqlarni ko'rsating.
• Preprint versiyasini olib tashlash shart emas — ikkalasi ham mavjud bo'lishi mumkin.

5. Versiyalar orasidagi farqlar

Quyidagi versiya turlari farqlanadi:

Versiya	Tavsif	Joylashish
Preprint	Taqrizdan oldingi versiya	Preprint serveri
Postprint (Author Accepted Manuscript)	Taqrizdan keyingi, lekin jurnalda formatlanmagan versiya	Muallif repositoriyasi, muassasa repositoriyasi
Published Version (Version of Record)	Rasmiy nashr etilgan versiya	Jurnal sayti

6. Maxsus holatlar

6.1. Tibbiy va klinik tadqiqotlar

Tibbiy va klinik tadqiqotlar uchun quyidagi qo'shimcha talablar mavjud:

• Preprint sahifasida maqola taqrizdan o'tmaganini aniq ko'rsatish.
• Klinik amaliyotga ta'sir qiluvchi natijalarni preprint sifatida tarqatishda ehtiyot bo'lish.
• Jurnalga yuborilganda klinik tadqiqot ro'yxatdan o'tish raqamini ko'rsatish.

6.2. Patent bilan bog'liq tadqiqotlar

Patent arizasi bilan bog'liq tadqiqotlar uchun:

• Patent arizasi yuborilgandan keyin preprint joylashtirilishi tavsiya etiladi.
• Preprint joylashtirishdan oldin patent maslahatchi bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.

7. Plagiat va o'xshashlik tekshiruvi

Preprint serverlardagi maqolalar bilan o'xshashlik alohida ko'rib chiqiladi:

• Muallif o'z preprintiga nisbatan o'xshashlik "o'z-o'zini plagiat" sifatida hisoblanmaydi.
• Plagiat tekshiruvi natijalarida preprint manbaini aniqlash uchun tahririyatga xabar bering.

8. Aloqa

Preprint siyosati bo'yicha savollar uchun:

• Email: ilmiyxabarlar@fardu.uz
• Telefon: +998 91 670 74 60