e-ISSN 2181-1571 | p-ISSN 2010-8419

Plagiatga qarshi siyosat

Ilmiy halollik va mualliflik huquqlarini himoya qilish.

Asosiy qoida: FarDU ilmiy xabarlari plagiat, o'z-o'zini plagiat, tarjima plagiati, ma'lumot soxtalashtirish va noto'g'ri iqtibos berishni ilmiy halollikka zid deb baholaydi. Har bir qo'lyozma tahririyat tekshiruvi va ekspert bahosidan o'tadi.

1. Plagiat ta'rifi

Plagiat — boshqa muallifning g'oyasi, matni, ma'lumoti, jadvali, rasmi, formulasi, kodi yoki natijasini aniq manba ko'rsatmasdan o'z ishlari sifatida taqdim etishdir. Jurnal COPE tavsiyalari va ichki Ilmiy etika qoidalari asosida plagiatning barcha shakllarini ko'rib chiqadi.

2. Plagiat turlari

  • To'g'ridan-to'g'ri nusxa ko'chirish: matnni qo'shtirnoq va havolasiz olish.
  • Parafraz plagiati: so'zlarni almashtirib, asl g'oyaga havola bermaslik.
  • O'z-o'zini plagiat: avvalgi nashrni yangi ish sifatida qayta taqdim etish.
  • Tarjima plagiati: boshqa tildagi manbani tarjima qilib, manbani yashirish.
  • Vizual va texnik plagiat: rasm, jadval, formula, kod yoki datasetdan ruxsatsiz foydalanish.
  • Fabrication/falsification: ma'lumot ixtiro qilish, natijalarni buzib ko'rsatish yoki dalilni yashirish.

3. Tekshiruv vositalari

Jurnal o'xshashlikni bitta dastur natijasi bilan emas, texnik hisobot va ekspert bahosini birgalikda tahlil qilish orqali baholaydi.

  • Antiplagiat.uz: mahalliy manbalar va o'zbek tilidagi mosliklarni tekshirish.
  • Turnitin yoki iThenticate: xalqaro ilmiy bazalar, nashrlar va internet manbalari bilan solishtirish.
  • StrikePlagiarism yoki PlagScan: qo'shimcha tekshiruv va ikkilamchi verifikatsiya.
  • Google Scholar va qo'lda tekshiruv: g'oya, tarjima, rasm, jadval, formula va noto'g'ri iqtiboslarni ekspert baholash.

4. Qabul qilinadigan o'xshashlik darajasi

O'xshashlik foizi avtomatik rad etish yoki avtomatik qabul qilish mezoni emas. Tahririyat kontekst, iqtibos sifati, metodik iboralar, standart terminlar va adabiyotlar ro'yxatini alohida baholaydi.

Ko'rsatkich Chegara Izoh
Umumiy o'xshashlik 20% dan oshmasligi kerak Standart metod, termin va to'g'ri iqtiboslar alohida baholanadi.
Bitta manbadan o'xshashlik 5% dan oshmasligi kerak Uzun ketma-ket mosliklar va havolasiz parafrazlar tekshiriladi.
O'z-o'zini plagiat 10% dan oshmasligi kerak Avvalgi ishga havola berilgan bo'lishi va yangi ilmiy hissa aniq ko'rinishi kerak.

5. Plagiat aniqlanganda harakat tartibi

Nashrdan oldin

  • Muallifdan izoh, plagiat hisobotiga javob yoki tuzatilgan matn so'ralishi mumkin.
  • Jiddiy yoki qasddan plagiat aniqlansa, maqola rad etiladi.
  • Takroriy buzilishlarda muallifning keyingi yuborishlari vaqtincha cheklanadi.
  • Zarur hollarda muallif muassasasi xabardor qilinadi.

Nashrdan keyin

  • Maqola bo'yicha tekshiruv boshlanadi va mualliflarga javob berish imkoniyati beriladi.
  • Xato tasdiqlansa, corrigendum, expression of concern yoki retraction e'lon qilinadi.
  • CrossRef, indeksatsiya bazalari va tegishli kataloglarga yangilangan holat yuboriladi.

6. Mualliflar majburiyatlari

  • Maqolani yuborishdan oldin mustaqil ravishda o'xshashlikni tekshirish.
  • Barcha manbalarni APA 7 talablari asosida to'g'ri keltirish.
  • Rasm, jadval, dataset, kod va katta hajmli iqtiboslar uchun ruxsat yoki litsenziyani tekshirish.
  • Avvalgi tezis, preprint yoki hisobotdan foydalanilgan bo'lsa, buni ochiq ko'rsatish.
  • AI yordamida yaratilgan yoki tahrirlangan matn bo'lsa, maxsus bayonot berish.

7. COPE flowchart va qo'shimcha manbalar

Plagiat, tadqiqotdagi nojo'ya xatti-harakatlar va maqolani qaytarib olish masalalarida jurnal COPE materiallariga tayangan holda ish yuritadi:

Ilmiy izlanishlaringizni nashr eting

Tadqiqotlaringiz natijalarini dunyo bilan baham ko'ring.

Maqola yuborish
ResearchBIB ResearchBIB Indexed