Ochiq ma'lumotlar siyosati

1. FAIR Data tamoyillari

Jurnal FAIR Data tamoyillariga amal qilishni tavsiya qiladi:

• Findable (Topilishi mumkin): Ma'lumotlar va metadata doimiy identifikator (DOI) bilan beriladi va qidiruv tizimlari tomonidan indekslanadi.
• Accessible (Foydalanish mumkin): Ma'lumotlar ochiq yoki aniq shartlar bilan cheklangan tarzda foydalanish uchun mavjud bo'ladi.
• Interoperable (O'zaro ishlay oladigan): Ma'lumotlar standart formatlar va lug'atlar yordamida boshqa tizimlar bilan integratsiyalana oladi.
• Reusable (Qayta foydalanish mumkin): Ma'lumotlar aniq litsenziya va yetarli metadata bilan qayta foydalanishga tayyor bo'ladi.

2. Data Availability Statement

Barcha maqolalar uchun Data Availability Statement majburiy. Submission jarayonida quyidagi variantlardan biri tanlanadi:

Variant 1 — Ochiq ma'lumotlar

«Ushbu tadqiqotda foydalanilgan ma'lumotlar [repositoriya nomi] da ochiq foydalanish uchun mavjud: [URL/DOI]. Ma'lumotlar [litsenziya] litsenziyasi ostida tarqatiladi.»

Variant 2 — So'rov bo'yicha

«Tadqiqot ma'lumotlari asosli so'rov bo'yicha yozishmalar muallifi ([email]) dan olinishi mumkin. Maxfiylik bilan bog'liq cheklovlar ushbu shartni belgilaydi.»

Variant 3 — Cheklangan

«Ushbu tadqiqotda foydalanilgan ma'lumotlar quyidagi sabablarga ko'ra ochiq emas: [maxfiylik / etik cheklovlar / litsenziya cheklovlari]. Aniq sabablar va imkoniyatlar uchun yozishmalar muallifi bilan bog'laning.»

Variant 4 — Yangi ma'lumot yaratilmagan

«Ushbu maqolada yangi ma'lumotlar yaratilmagan yoki tahlil qilinmagan. Tahlil [adabiyotlar / mavjud manbalar] asosida o'tkazilgan.»

3. Majburiy ma'lumot almashish

Quyidagi turdagi ma'lumotlar uchun ochiq almashish majburiy:

• Genom va nukleotid ketma-ketliklari: GenBank, ENA yoki DDBJ ga yuklanishi shart.
• Yangi turlar tavsifi: GBIF yoki tegishli sohaviy bazalarga yuklanishi shart.
• Klinik tadqiqotlar: ClinicalTrials.gov yoki ekvivalent bazada ro'yxatdan o'tish va natijalarni ulashish.
• Sistematik obzorlar: PROSPERO ro'yxatdan o'tishi va tahlil protokoli.
• Meta-tahlil: Asosiy ma'lumotlar va tahlil kodi ochiq bo'lishi kerak.

4. Tavsiya etilgan repositoriyalar

Umumiy repositoriyalar:

Repositoriya	URL	Izoh
Zenodo	zenodo.org	Barcha fanlar, bepul, DOI avtomatik
Figshare	figshare.com	Barcha fanlar, 20GB bepul
OSF	osf.io	Barcha fanlar, loyiha boshqaruvi
Dryad	datadryad.org	Biologiya va ekologiya

Sohaviy repositoriyalar:

Soha	Repositoriya	URL
Biologiya (genom)	GenBank / ENA / DDBJ	ncbi.nlm.nih.gov/genbank
Biologiya (tur)	GBIF	gbif.org
Biologiya (morfologiya)	MorphoSource	morphosource.org
Kimyo	ChEMBL / PubChem	ebi.ac.uk/chembl
Ijtimoiy fanlar	ICPSR	icpsr.umich.edu

5. Ma'lumot formatlarI

Qayta foydalanish uchun quyidagi ochiq formatlar tavsiya etiladi:

• Jadval ma'lumotlari: CSV, TSV (Excel formatidan ko'ra afzal)
• Statistik ma'lumotlar: CSV, SPSS (.sav), Stata (.dta), R (.rds)
• Matn ma'lumotlari: TXT, XML, JSON
• Rasmlar: TIFF, PNG (siqilmagan)
• Kod: GitHub/GitLab repositoriyasi, Jupyter Notebook

6. Kod va dasturiy ta'minot

Tadqiqotda foydalanilgan kod va skriptlarni ham ulashish tavsiya etiladi:

• GitHub yoki GitLab da repositoriya yarating.
• Zenodo integratsiyasi orqali DOI oling.
• README fayl va foydalanish bo'yicha ko'rsatmalarni qo'shing.
• Litsenziyani aniq ko'rsating (masalan, MIT, GPL, Apache 2.0).

7. Maxfiylik va cheklovlar

Quyidagi hollarda ma'lumotlarni yashirish asosli:

• Ishtirokchilarning shaxsiy ma'lumotlari (GDPR, maxfiylik qonunlari).
• Tibbiy va genetik ma'lumotlar (etik cheklovlar).
• Tahdid ostidagi turlar joylashuvi (ekologik xavfsizlik).
• Patent bilan bog'liq ma'lumotlar (vaqtincha).
• Uchinchi tomon litsenziyasi bilan cheklangan ma'lumotlar.

8. Aloqa

Ochiq ma'lumotlar siyosati bo'yicha savollar:

• Email: ilmiyxabarlar@fardu.uz
• Telefon: +998 91 670 74 60