PEROVSKIA KUDRJASCHEVII O‘SIMLIGI ILDIZINING TERPENOID VA STERINLARI
DOI:
https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a122Kalit so‘zlar:
Perovskia kudrjaschevii, triterpenlar, sterollar, oleanol kislota 3-atsetat, ferruginol, stigmasterol, β--sitosterol, oleanol kislota.Annotatsiya
Toshkent viloyatining Boʻstoniq tumani hududida er usti qismining qurish davrida yigʻib olingan Perovskia kudrjaschevii (Lamiacaeae) oʻsimligi ildizlarining kimyoviy tarkibi oʻrganilgan. Oʻsimlik ildizlari metanol ekstraktining benzin fraksiyasidan oleanol kislota 3-asetati, ferruginol, stigmasterol, β-sitosterol va oleanol kislotalar birinchi marta ajratilgan. Ajratilgan birikmalarning kimyoviy tuzilishlari UV, 1H va 13C YaMR spektrlari ma'lumotlarini oʻrganish, shuningdek, moddalarning haqiqiy namunalari bilan taqqoslash orqali aniqlangan.
Adabiyotlar
1. Ковалевская С.С. Род Perovskia. В кн.: Определитель растений Средней Азии. Том IX. -Т.: Фан, Уз ССР, 1987. С.151-155.
2. Mohammadhosseini M., Venditti A., Akbarzadeh A. The genus Perovskia Kar.: ethnobotany, chemotaxon-omy and phytochemistry: a review. Toxin Reviews. Vol. 40 (4), 484 (2021). DOI: 10.1080/15569543.2019.1691013
3. Растительные ресурсы СССР. Цветковые растения, их химический состав, использование. Семей-ства Hippuridaceae-Lobeliacae. Санкт-Петербург: Наука. 1991. C. 63-65.
4. Турдибоев О.А., Тургинов O.T. Таксономический состав рода Salvia L. во флоре Узбекистана. Узб. биол. журнал. №1, 34 (2021).
5. Маматюсупов А.Ш., Ҳамидов Г.Ҳ., Гаппоров Ф.Ш., Махсудова Р.С. Хапри формацияси муҳим асал-шира ва эфир мойи манбаи сифатида. Андижон Давлат Университети. Илмий хабарнома. №4, 27 (2016).
6. O. K. Askarova, Kh. M. Bobakulov, S. A. Sasmakov, T. Kh. Sadullaev, E. Kh. Botirov. Component Composition and Antimicrobial Activity of Perovskia Angustifolia Essential Oil. Russ. J. Bioorg. Chem., 50, 2834 (2024). doi:10.1134/S1068162024070082
7. Юсупова З.А., Бозоров И.Э. Ялпиздошлар (Lamiaceae) оиласи шифoбaxш вa дoривoр турларнинг морфологик ва биoэкoлoгик xoссaлари. Science and Education. Vol. 2. № 4, 55 (2021).
8. Askarova O. K. Perovskia angustifolia, Perovskia botschantzevii va Lophanthus schtschurowskianus o‘simliklarining fenol birikmalari va terpenoidlari. Kimyo fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoref-erati. Fargʻona, 2024. 45 bet.
9. Жураев М.У., Бобакулов Х.М. , Сиддиков Д.Р. , Аскарова О.К., Ботиров Э.Х., Тургунов К.К., Сасмаков С.А., Ташходжаев Б.. Компоненты корней Perovskia angustifolia. Химия природ. соедин. 2025.№4. С. 668-671.
10. Tanaka N., Niwa K., Kajihara S., Tsuji D., Itoh K., Mamadalieva N.Z., Kashiwada Y. C28 Terpenoids from Lamiaceous Plant Perovskia scrophulariifolia: Their Structures and Anti-neuroinflammatory Activity. Organic Letters. Vol. 22(19), 7667 (23020). DOI:10.1021/acs.orglett.0c02855
11. Tanaka N., Takahashi S., Kajihara S., Tsuji D., Itoh K., Mamadalieva N.Z., Kashiwada Y. Diterpenes from an Uzbek medicinal plant Perovskia scrophulariifolia: Their structures and anti-neuroinflammatory activity. Fitoterapia, Vol. 149. Article 104826 (2021). DOI: 10.1016/j.fitote.2021.104826.
12. Farmani M.M., Danton O., Ramseyer J., Kaiser M., Ebrahimi S.N., Salehi P., Batooli H., Potterat O.,Hamburger M. Antiprotozoal diterpenes from Perovskia abrotanoides. Planta Мed., Vol. 84 (12-13), 913 (2018). DOI:10.1055/a-0608-4946
13. W. Lei, G. Wang, T. Shen, Q. Qiang, Q. Xue, M. Chen, J. Zhang, Y. Luo, Y. M. Hong, C. L. Si, W. Hu. Sec-ondary Metabolites from Stem Barks of Catalpa bungei. Chem Nat Compd., 57, 1111 (2021). DOI:10.1007/s10600-021-03561-1
14. Saeidnia S., Ghamarinia M., Gohari A.R. , Shakeri A.. Terpenes from the root of Salvia hypoleuca Benth DARU. J. Pharm. Sci., 20, 66 (2012). http://www.darujps.com/content/20/1/66
15. Kwon J. H., Chang M. J., Seo H. W., Lee J.H., Min B.S., Na M.K., Kim J.Ch., Woo M.H., Choi J.S., Lee H.K., Bae K.H. Triterpenoids and a sterol from the stem-bark of Styrax japonica and their protein tyrosine phosphatase 1B inhibitory activities. Phytother. Res. 22, 1303 (2008) doi: 10.1002/ptr.2484.
16. Kim M.R., Lee H.H., Hahm K.S., Moon Y.H., Woo E.R. Pentacyclic triterpenoids and their cytotoxicity from the stem bark of Styrax japonica S. et Z. Arch Pharm Res., 27(3), 283 (2004). doi: 10.1007/BF02980060. PMID: 15089031.
17. Jun Dang, Qi-Lan Wang, Yan-Duo Tao, Li-Juan Mei, Xiang Yuan, Jian-Qiang Zhao, Yun Shao, Li Zhang, Terpene from Roots of Salvia prattii, Chem. Nat. Compd, 53, 781 (2017). DOI 10.1007/s10600-017-2120-2
18. Dube N.P., Tembu V.J., Nyemba G. R. Nyemba C. Davison. In vitro cytotoxic effect of stigmasterol deriva-tives against breast cancer cells. BMC Complement Med Ther., 23, 316 (2023). https://doi.org/10.1186/s12906-023-04137-y
19. Ododo M. M., Choudhury M. K., Dekebo A. H. Structure elucidation of β-sitosterol with antibacterial activity from the root bark of Malva parviflora. Springerplus, 29, 5(1) 1210 (2016). DOI 10.1186/s40064-016-2894-x
20. Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). Performance Standards for Antimicrobial Susceptibility Testing. CLSI document M100, 28th Edition. Wayne, PA, USA. 2018.
21. Sasmakov S. A., Gazizov F. Yu., Putieva Zh. M., Wende K., Alresly Z., Lindequist U. Neutral lipids, phos-pholipids, and biological activity of extracts from Zygophyllum oxianum. Chem. Nat. Compd., 48, 11 (2012). DOI:10.1007/s10600-012-0148-x
Yuklab olishlar
Nashr etilgan
Son
Bo‘lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 Научный вестник Ферганский государственный университета

Ushbu ish Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan.
Qanday iqtibos keltirish
Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari
- Усманова Наргиза Қудратиллаевна, Ботиров Эркин Хожиакбарович, ХИМИЧЕСКИЕ КОМПОНЕНТЫ ДОННИКА ЛЕКАРСТВЕННОГО - MELILOTUS OFFICINALIS (L.) PALL , Scientific journal of the Fergana State University: № 5 (2022): FarDU ilmiy xabarlar jurnali
- Аскарова Ойдинхон Каримхон кизи, Икромова Гулноза Мубилла кизи, Жураев Мухаммаджон Уктамжон угли, Ботиров Эркин Хожиакбарович, ХИМИЧЕСКИЙ СОСТАВ ЭФИРНОГО МАСЛА ИЗ НАДЗЕМНОЙ ЧАСТИ HAPLOPHYLLUM ACUTIFOLIUM , Scientific journal of the Fergana State University: № 5 (2024): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)
- , , , , CHEMICAL COMPONENTS OF THE AERIAL PART OF LOPHANTHUS SCHTSCHUROWSKIANUS , Scientific journal of the Fergana State University: № 6 (2023): FarDU.Ilmiy xabarlar jurnali (Aniq va tabiiy fanlar)