logo
O‘zbekcha

PEROVSKIA KUDRJASCHEVII O‘SIMLIGI ILDIZINING TERPENOID VA STERINLARI

Mualliflar

  • Икромова Гулноза Мубилла кизи

    Наманганского государственного университета
  • Каримов Абдурашид Мусахонович

    Наманганского государственного университета
  • Ботиров Эркин Хожиакбарович

    Институт химии растений им. С. Ю. Юнусова Академии наук Республики Узбекистан

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a122

Kalit so‘zlar:

Perovskia kudrjaschevii, triterpenlar, sterollar, oleanol kislota 3-atsetat, ferruginol, stigmasterol, β--sitosterol, oleanol kislota.

Annotatsiya

Toshkent viloyatining Boʻstoniq tumani hududida er usti qismining qurish davrida yigʻib olingan Perovskia kudrjaschevii (Lamiacaeae) oʻsimligi ildizlarining kimyoviy tarkibi oʻrganilgan. Oʻsimlik ildizlari metanol ekstraktining benzin fraksiyasidan oleanol kislota 3-asetati, ferruginol, stigmasterol, β-sitosterol va oleanol kislotalar birinchi marta ajratilgan. Ajratilgan birikmalarning kimyoviy tuzilishlari UV, 1H va 13C YaMR spektrlari ma'lumotlarini oʻrganish, shuningdek, moddalarning haqiqiy namunalari bilan taqqoslash orqali aniqlangan.

Mualliflar haqida

  • Икромова Гулноза Мубилла кизи, Наманганского государственного университета

    базовый докторант кафедры органической химии Наманганского государственного университета

  • Каримов Абдурашид Мусахонович, Наманганского государственного университета

    доцент кафедры органической химии Наманганского государственного университета

  • Ботиров Эркин Хожиакбарович, Институт химии растений им. С. Ю. Юнусова Академии наук Республики Узбекистан

    заведующий лабораторией химии терпеноидов и фенольных соединений Института химии растительных веществ им. акад. С.Ю. Юнусова АН РУз, доктор химических наук, профессор

Adabiyotlar

1. Ковалевская С.С. Род Perovskia. В кн.: Определитель растений Средней Азии. Том IX. -Т.: Фан, Уз ССР, 1987. С.151-155.

2. Mohammadhosseini M., Venditti A., Akbarzadeh A. The genus Perovskia Kar.: ethnobotany, chemotaxon-omy and phytochemistry: a review. Toxin Reviews. Vol. 40 (4), 484 (2021). DOI: 10.1080/15569543.2019.1691013

3. Растительные ресурсы СССР. Цветковые растения, их химический состав, использование. Семей-ства Hippuridaceae-Lobeliacae. Санкт-Петербург: Наука. 1991. C. 63-65.

4. Турдибоев О.А., Тургинов O.T. Таксономический состав рода Salvia L. во флоре Узбекистана. Узб. биол. журнал. №1, 34 (2021).

5. Маматюсупов А.Ш., Ҳамидов Г.Ҳ., Гаппоров Ф.Ш., Махсудова Р.С. Хапри формацияси муҳим асал-шира ва эфир мойи манбаи сифатида. Андижон Давлат Университети. Илмий хабарнома. №4, 27 (2016).

6. O. K. Askarova, Kh. M. Bobakulov, S. A. Sasmakov, T. Kh. Sadullaev, E. Kh. Botirov. Component Composition and Antimicrobial Activity of Perovskia Angustifolia Essential Oil. Russ. J. Bioorg. Chem., 50, 2834 (2024). doi:10.1134/S1068162024070082

7. Юсупова З.А., Бозоров И.Э. Ялпиздошлар (Lamiaceae) оиласи шифoбaxш вa дoривoр турларнинг морфологик ва биoэкoлoгик xoссaлари. Science and Education. Vol. 2. № 4, 55 (2021).

8. Askarova O. K. Perovskia angustifolia, Perovskia botschantzevii va Lophanthus schtschurowskianus o‘simliklarining fenol birikmalari va terpenoidlari. Kimyo fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoref-erati. Fargʻona, 2024. 45 bet.

9. Жураев М.У., Бобакулов Х.М. , Сиддиков Д.Р. , Аскарова О.К., Ботиров Э.Х., Тургунов К.К., Сасмаков С.А., Ташходжаев Б.. Компоненты корней Perovskia angustifolia. Химия природ. соедин. 2025.№4. С. 668-671.

10. Tanaka N., Niwa K., Kajihara S., Tsuji D., Itoh K., Mamadalieva N.Z., Kashiwada Y. C28 Terpenoids from Lamiaceous Plant Perovskia scrophulariifolia: Their Structures and Anti-neuroinflammatory Activity. Organic Letters. Vol. 22(19), 7667 (23020). DOI:10.1021/acs.orglett.0c02855

11. Tanaka N., Takahashi S., Kajihara S., Tsuji D., Itoh K., Mamadalieva N.Z., Kashiwada Y. Diterpenes from an Uzbek medicinal plant Perovskia scrophulariifolia: Their structures and anti-neuroinflammatory activity. Fitoterapia, Vol. 149. Article 104826 (2021). DOI: 10.1016/j.fitote.2021.104826.

12. Farmani M.M., Danton O., Ramseyer J., Kaiser M., Ebrahimi S.N., Salehi P., Batooli H., Potterat O.,Hamburger M. Antiprotozoal diterpenes from Perovskia abrotanoides. Planta Мed., Vol. 84 (12-13), 913 (2018). DOI:10.1055/a-0608-4946

13. W. Lei, G. Wang, T. Shen, Q. Qiang, Q. Xue, M. Chen, J. Zhang, Y. Luo, Y. M. Hong, C. L. Si, W. Hu. Sec-ondary Metabolites from Stem Barks of Catalpa bungei. Chem Nat Compd., 57, 1111 (2021). DOI:10.1007/s10600-021-03561-1

14. Saeidnia S., Ghamarinia M., Gohari A.R. , Shakeri A.. Terpenes from the root of Salvia hypoleuca Benth DARU. J. Pharm. Sci., 20, 66 (2012). http://www.darujps.com/content/20/1/66

15. Kwon J. H., Chang M. J., Seo H. W., Lee J.H., Min B.S., Na M.K., Kim J.Ch., Woo M.H., Choi J.S., Lee H.K., Bae K.H. Triterpenoids and a sterol from the stem-bark of Styrax japonica and their protein tyrosine phosphatase 1B inhibitory activities. Phytother. Res. 22, 1303 (2008) doi: 10.1002/ptr.2484.

16. Kim M.R., Lee H.H., Hahm K.S., Moon Y.H., Woo E.R. Pentacyclic triterpenoids and their cytotoxicity from the stem bark of Styrax japonica S. et Z. Arch Pharm Res., 27(3), 283 (2004). doi: 10.1007/BF02980060. PMID: 15089031.

17. Jun Dang, Qi-Lan Wang, Yan-Duo Tao, Li-Juan Mei, Xiang Yuan, Jian-Qiang Zhao, Yun Shao, Li Zhang, Terpene from Roots of Salvia prattii, Chem. Nat. Compd, 53, 781 (2017). DOI 10.1007/s10600-017-2120-2

18. Dube N.P., Tembu V.J., Nyemba G. R. Nyemba C. Davison. In vitro cytotoxic effect of stigmasterol deriva-tives against breast cancer cells. BMC Complement Med Ther., 23, 316 (2023). https://doi.org/10.1186/s12906-023-04137-y

19. Ododo M. M., Choudhury M. K., Dekebo A. H. Structure elucidation of β-sitosterol with antibacterial activity from the root bark of Malva parviflora. Springerplus, 29, 5(1) 1210 (2016). DOI 10.1186/s40064-016-2894-x

20. Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). Performance Standards for Antimicrobial Susceptibility Testing. CLSI document M100, 28th Edition. Wayne, PA, USA. 2018.

21. Sasmakov S. A., Gazizov F. Yu., Putieva Zh. M., Wende K., Alresly Z., Lindequist U. Neutral lipids, phos-pholipids, and biological activity of extracts from Zygophyllum oxianum. Chem. Nat. Compd., 48, 11 (2012). DOI:10.1007/s10600-012-0148-x

Yuklab olishlar

Nashr etilgan

2026-01-27

Qanday iqtibos keltirish

PEROVSKIA KUDRJASCHEVII O‘SIMLIGI ILDIZINING TERPENOID VA STERINLARI. (2026). Scientific Journal of the Fergana State University, 31(5), 122. https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss5/a122