SHAHRIXONSOY TA’SIR ZONASI  O‘TLOQI SAZ TUPROQLARINING ANTROPOGEN OMIL TA’SIRIDAGI EVOLYUTSIYASI

Ulug‘bek Mirzayev; Ma’mura Quldasheva

doi:10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a131

Authors

Burxonovich

Farg‘ona davlat universiteti

https://orcid.org/0000-0002-4482-5034
Ikromjon qizi

Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti

https://orcid.org/0009-0005-6451-4398

DOI:

https://doi.org/10.56292/SJFSU/vol31_iss4/a131

Keywords:

antropogen omil, morfologiya, mexanik tarkib, yirik chang, il, mayda qum, tadrijiy rivojlanish, arziq, sho‘x, gips, karbonat, suvda oson eruvchi tuzlar.

Abstract

Tuproqlar tadrijiy rivojlanishini yo‘nalishini o‘rganish muayyan tuproq qoplami xossa va xususiyatlarining ijobiy yoki salbiy tomonga o‘zgarayotganligini aniqlash va bu orqali ulardan foydalanishda o‘ziga xos tadbirlar sistemasini ishlab chiqish va qo‘llash imkoniyatini beradi. Mazkur maqolada ayni masala xususida yoritib berilgan bo‘lib, unda sharqiy Farg‘onaning Shahrixonsoy ta’sir zonasida shakllangan o‘tloqi saz tuproqlar misolida tuproq kesmasining morfologik tahlili bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotlar natijalarini hududda muqaddam o‘tkazilgan tadqiqotlar natijalari bilan taqqoslash asosida tuproqlar tadrijiy rivojlanishining hozirgi davr taraqqiyotidagi antropogen omilning ta’siri yoritib berilgan. Tadqiqotlar tahlili asosida hudud tuproq qoplamida sug‘orish suvlari va qo‘llanilgan agrotexnik tadbirlar natijasida tuproqlar granulometrik tarkibi haydov va haydov osti qatlamlarida chang fraksiyalari hisobiga o‘zgarib borayotganligi yoritib berilgan.

Author Biographies

Burxonovich, Farg‘ona davlat universiteti

Farg‘ona davlat universiteti, Tuproqshunoslik kafedrasi dotsenti., b.f.n., dotsent
Ikromjon qizi, Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti

Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti, tayanch doktorant

References

1. Abakumov E., G‘.Yuldashev.U.Mirzaev. et al. The Current State of Irrigated Soils in the Central Fergana Desert under the Effect of Anthropogenic Factors //Geosciences. – 2023. – Т. 13. – №. 3. – С. 90.

2. Горбунов Б.В. Почвы Андижанской области. 1949.160-247 с.

3. Isaqov V.Y., Mirzayev U.B. Markaziy Farg‘onada shakllangan arziqli tuproqlarning xossalari va ularning inson omili ta’sirida o‘zgarishi. – Toshkent.: Fan, 2009. -228 b.

4. Isaqov V.Y. Mirzayev U.B. Arziq-sho‘xli o‘tloqi saz tuproqlarni sug‘orish ta’siridagi dinamikasi. FarDU. Ilmiy xabarlar. 2018. №6. 47-51 b.

5. Исмонов А.Ж., Каландаров Н.Н., Мамажонова У.Х. Современное состояние почвенного покрова орошаемых ландшафтов восточной части Ферганской долины. Журнал почвоведение и агрохимия. 2010. №1. Ст. 5-10. Из-во: ТОО «Казахский научно-исследовательский институт почвоведения и агрохимии им. УУ Успанова».

6. Мансуров Ш.С. Шарқий Фарғона гидроморф тупроқлари ва уларнинг унумдорлигини деҳқончилик таъсирида ўзгариши. б.ф.ф.д.(PhD) илмий даражасини олиш учун тайёрланган дис. Автореферати. Фарғона. 2019. 24 б.

7. Рекомендации по мелиоративной оценке, освоению и использованию гипсоносных почв по орощаемому земледелию.- Почвенний институт им. В.В.Докучаева. М., 1979.

8.Qo‘ziyev R.Tuproqlar evolyutsiyasining jadalligi va xarakteri. – FarDU. Ilmiy xabarlar. 2015. №1. 34-37 b.

9. Yuldashev G‘.Mirzayev U.B. Sug‘oriladigan arziq – sho‘xli tuproqlarning antropogen omil ta’siridagi evolyutsiyasi. FarDU Ilmiy xabarlar. 2018. №5. 40-44 b.